Терби

Терби (англ. Terbium; ) нь дэс дугаар 65, Tb тэмдэглэгээтэй химийн элемент. Үелэх системд лантаноидын бүлэгт байрлах учир газрын ховор металлд тооцогдоно. Терби нь Иттри, Эрби, Иттерби зэрэг химийн элементүүдтэй адил түүнийг олборлосон Стокхольм дахь Иттербю уурхайн нэрээр нэрлэгдсэн аж.

Шинж чанар
Ерөнхий
Нэр, тэмдэг, атомын дугаар Терби, Tb, 65
Цуваа Лантаноид
Бүлэг, үе, блок La, 6, f
Гадаад байдал мөнгөлөг цагаан
CAS дугаар 7440-27-9
Дэлхийн гадаргад эзлэх хэмжээ 0,85 ppm[1]
Атомын шинж чанар [2]
Атом масс 158,92535(2)[3] u
Атомын радиус (тооцоолсон) 175 (225) пм
Ковалент радиус 194 пм
Электрон бүтэц [Xe] 4f9 6s2
1. Ионжилтын энерги 565,8 кЖ/моль
2. Ионжилтын энерги 1110 кЖ/моль
3. Ионжилтын энерги 2114 кЖ/моль
4. Ионжилтын энерги 3839 кЖ/моль
Физикийн шинж чанар [2]
Бодисын төлөв хатуу
Талст бүтэц гексагональ
Нягт 8,253 г/см3 (25 °C)[4]
Соронзон чанар Парасоронзон (Χm = 0,11)[5]
Хайлах цэг 1629 K (1356 °C)
Буцлах цэг 3396 K[6] (3123 °C)
Молийн эзлэхүүн 19,30 · 10−6 м3/моль
Ууршилтын дулаан 391 кЖ/моль[6]
Хайлах дулаан 10,8 кЖ/моль
Дууны хурд 2620 м/сек 293,15 K-д
Цахилгаан дамжуулалт 0,870 · 106 A/(В · м)
Дулаан дамжуулалт 11 Вт/(м · К)
Химийн шинж чанар [2]
Исэлдэлтийн төлөв байдал 4, 3
Изотопууд
Изотоп ИХ t1/2 ЗТ ЗЭэВ) ЗБ
149Tb {син.} 4,1 h α 3,970 145Pr
155Tb {син.} 5,32 d ε 0,821 155Gd
156Tb {син.} 5,35 d ε 2,444 156Gd
157Tb {син.} 71 a ε 0,060 157Gd
158Tb {син.} 180 a ε 1,220 158Gd
β 0,937 158Dy
159Tb 100 % тогтвортой
160Tb {син.} 72,3 d β 1,835 160Dy
161Tb {син.} 6,88 d β 0,593 161Dy
Өөр бусад изотопуудыг үзэх: Изотопуудын жагсаалт
ЦСР-шинж чанар
  I квантын тоо γ
рад·Тл−1·сек−1
Er (1H) fL
B = 4,7 Тл
МГц-ээр
159Tb 3/2 6,431 · 107 24,04
Аюулгүй байдлын заавар
GHS-Аюулын тэмдэг: [7]
Дүрсэн тэмдэглэгээ байхгүй
АТ-фразын жагсаалт H: АТ-фраз байхгүй
P: АТ-фраз байхгүй [7]
Боломжит ба хэрэглэх байдлыг харгалзан аль болох СИ-системийн нэгжүүдийг хэрэглэсэн болно.
Хэрэв ямар нэгэн тайлбар байхгүй бол дээр өгөгдсөн утгууд хэвийн нөхцлийн утгууд болно.

ТүүхEdit

 
Терби

Тербиг нээсэн түүх нь ихээхэн эргэлзээтэй бөгөөд өнөөдрийг хүртэл шийдэгдээгүй байна. Гэхдээ Карл Густав Мосандерыг нээсэн гэж үздэг бөгөөд тэрбээр финландын химич Ёхан Гадолины нээсэн газрын ховор элемент болох иттриг судалж байгаад нээжээ. Түүний гаргаж авсан цэвэр тербийн нэгдэл нь угтаа хэд хэдэн лантаноидын холимог байсан аж. Учир нь цэвэр тербиг 1945 оноос хойш бий болсон ионы солилцооны аргаар анх гаргаж авчээ.

Цахим холбоосEdit

Wiktionary: Терби – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу
  Commons: Терби – Викимедиа дуу дүрсний сан

ЭшлэлEdit

  1. Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3.
  2. Die Werte für die Eigenschaften (Infobox) sind, wenn nicht anders angegeben, aus www.webelements.com (Terbium) entnommen.
  3. CIAAW, Standard Atomic Weights Revised 2013.
  4. N. N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemie der Elemente. 1. Auflage. VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, S. 1579.
  5. Robert C. Weast (Hrsg.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990, ISBN 0-8493-0470-9, S. E-129 bis E-145. Werte dort sind auf g/mol bezogen und in cgs-Einheiten angegeben. Der hier angegebene Wert ist der daraus berechnete maßeinheitslose SI-Wert.
  6. 6.0 6.1 Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks. In: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, S. 328–337, doi:10.1021/je1011086.
  7. 7.0 7.1 Datenblatt Terbium bei Sigma-Aldrich, abgerufen am 26. April 2017 (PDF).