Уэльс (уэл. Cymru, англи. Wales) нь Нэгдсэн Вант Улсын бүрэлдэхүүн орнуудын нэг[1] бөгөөд зүүн талаараа Англи улстай хиллэдэг бол баруун талаараа Атлантын далай болон Ирландын тэнгисээр хүрээлэгдэнэ. Гурван сая гаруй хүн амын дийлэнх нь Уэльс болон Англи хэлээр ярьдаг. Уэльс хэлний тухайд дурдвал Уэльсийн соёл иргэншлийн хамгийн үнэт зүйл гэгддэг байх ба сүүлийн энэ хэлээрээ яригсадын тоо 20 хувь болон аажмаар буурч буй гэх дүгнэлт бий.[2][3]

Уэльс орон
Wales (англи)
Cymru (уэльс)
Flag of
Төрийн далбаа
Төрийн сүлд of
Төрийн сүлд
Уриа: уэл. " Cymru am byth "
«Уэльс мөнх оршиг»
Төрийн дуулал: уэл. " Hen Wlad Fy Nhadau "
«Эцэг өвгөдөөс өвлөсөн нутаг»
Улаан нь Уэльс, улбар шар нь Их Британийн бусад орон нутаг
Улаан нь Уэльс, улбар шар нь
Их Британийн бусад орон нутаг
НийслэлКардифф
ТомоохонСуонси
Албан ёсны хэлангли хэл, уэльс хэл
Ард түмний нэршилУэльсийнхэн (Уэльс орныхон)
Төр засагҮндсэн хуульт хаант
засагт
улсыг бүр-
дүүлэгч харьяа орон
• Хан
III Чарльз
• Ерөнхий сайд (НВУ)
Риши Сунак
• Ерөнхий сайд (Уэльс)
Карвин Жонс
Газар нутаг
• Нийт
20 779 км2
Хүн ам
• Тооллого
3 064 000
• Нягтаршил
148/км2
ДНБ (ХАЧТ)2006 тооцоо
• Нийт
85,4 тэрбум $
• Нэг хүнд ноогдох
30 546 $
Мөнгөний нэгжФунт стерлинг (GBP)
Цагийн бүсUTC+0
• Зуны цаг (ЗЦ)
UTC+1
Утасны томьёо+44
Домэйн нэр.uk

Төмөр зэвсгийн үе болон дундад зууны он жилүүдэд Уэльсчүүд Селтик, Бритоны нутаг дэвсгэр амьдардаг байсан байна. Уэльс бие даасан нэгдэл болох замналаа 5 дугаар зуунд буюу Ромын Эзэнт гүрэн харьяалалдаа байсан Британийг чөлөөлсөн үеээс эхлэлтэй гэж үздэг.[4][5][6] 13 дугаар зуунд I Эдуард хаан Лливелинд ялагдал хүлээсэний дараа Англо-Норманчууд эзлэгдсэн Уэлсийн нутаг дэвсгэр дээр бүтэн зууны туршид амьдарч байжээ. Хожим нь Уэльс Английн бүрэлдэхүүнд нэгдсэн бөгөөд 1535-1542 оны Уэльсийн Англитай байгуулсан санамж бичгийн хүрээнд Англи-Уэльсийн хуулийг баталж одоог хүртэл засвар хийгдсээр хүчин төгөлдөр мөрдөгдсөөр буй. Уэльсийн улс төрийн амьдрал 19 дүгээр зуунд эрчимтэй явагдаж байсан бөгөөд 1881 онд дээд Уэльсийн дээд эрх мэдэлтнүүд болох Английн парламентийн бүлгэм далд ухуулга гэгч нэрийн доор хүний эрх, эрх чөлөөнд халдсан хэд хэдэн хуулийн заалт, тогтоолыг баталж байсан нь түүхэнд тодоор бичигддэг ажээ.

Уэльсийн парламент -ийн анхны сайд Марк Дрэйкфорд; 2021 оны 5-р сар

1955 онд нийслэл Кардифф хотыг зарлан тунхагласан бөгөөд 317,500 хүн амтай тус хот тухайн үеийн хамгийн их оршин суугчтай хот болж байжээ. Чулуун нүүрсний дэлхийд хамгийн их баялаг нөөцтэй гэгдэх Уэльсчүүд[7] анхлан Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеүүдэд Лондон, Ливерпүүл хотуудаар дамжуулан дэлхийн зах зээлд гаргаж байжээ.[8] Суонси, Ньюпорт гэж том хотууд байдаг.

Засаг захиргааны хуваарьЗасварлах

 
Кардифф хот дахь «Цагтай цамхаг»
* тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот болохыг нь илтгэх ба энэ нь гүнгийн хэргэмт (гүнлиг) нутаг дэвсгэр харьяалагдах юм. † тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот-гүнлиг буюу гүнлиг.
 
Уэльсийн «Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн» зураглал.
 
«Port Talbot Steelworks» хэмээх улсынхаа хамгийн ажиллагсадтай үйлдвэр.[9]

ЭшлэлЗасварлах

  1. The Countries of the UK. statistics.gov.uk. the original on 29 March 2002-с архивлагдсан. 10 October 2008-д хандсан.
  2. Welsh Language Board - Number of speakers. Byig-wlb.org.uk. 19 June 2010-д хандсан.
  3. Go Britannia! Guide to Wales - Welsh Language Guide. Britannia. 19 June 2010-д хандсан.
  4. Davies (1994) p. 54
  5. Welsh Assembly Government: Minister promotes Wales’ status as a Celtic nation. Welsh Assembly Government website. Welsh Assembly Government (16 September 2002). 3 January 2010-д хандсан.
  6. Who were the Celts? ... Rhagor. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales website. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales (4 May 2007). 14 October 2009-д хандсан.
  7. "Coal Exchange to 'stock exchange'", BBC News Wales, 26 April 2007. 11 October 2008-нд авсан. 
  8. Rhagor, Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales (18 April 2007). 11 October 2008-д хандсан.
  9. Davies (2008), p.697

НамтарЗасварлах

ХолбоосЗасварлах