Комор (араб. جزر القمر Чузур аль-Катар, комороор قمر Комори, фр. Comores [kɔˈmɔːʀ]; 2001 оноос хойш албан ёсоор Коморын Холбооны Улс) нь Энэтхэгийн далай дахь Мозамбикийн хоолойн хойд гарцан дээр Мозамбик ба Мадагаскар хоёр улсын дунд орших арлын холбооны улс юм. Комор нь Коморын Арлууд дахь үндсэн дөрвөн арлын гурваас бүрддэг. Эдгээрт Их Комор (Нгазиджа), Анжуан (Ндзуани), Мохели (Мвали) болон бусад хэд хэдэн жижиг арлууд ордог. Дөрөв дэх гол арал болох Майот нь Францын далайн чанад дахь департамент боловч холбооны улс бас манайх хэмээн маргадаг байна.

Udzima wa Komori (комороор)
الاتحاد القمري (арабаар)
Union des Comores (францаар)
al-Ittiḥād al-Qumurī (арабаар)
Коморын Холбооны Улс
Коморын төрийн далбаа
Коморын төрийн тамга
Төрийн далбаа Тамга
Уриа: وحدة، تضامن، تنمية (арабаар)
Unité – Solidarité – Développement (францаар)
«Эв нэгдэл, хамтын санаа, хөгжил»
Албан хэл Араб, комор, франц хэл
Нийслэл Морони
Төрийн хэлбэр Исламын Холбооны Бүгд Найрамдах Улс
Засаглалын хэлбэр Ерөнхийлөгчийн засаглал
Төрийн тэргүүний зэрэгцээ засгийн газрын тэргүүн Ерөнхийлөгч Азали Ассумани
Газар нутгийн талбай 2.236 км²
Хүн ам 794.678 (2016 оны 6 сар)[1]
Хүн амын нягтрал 355 (24.) хүн/км²
Хүн амын өсөлт +1,71 %[2] (2016)
ДНБ
  • Нийт (нэрлэсэн)
  • Нийт (ХАЧХ)
  • ДНБ/Хүн ам (нэрл.)
  • ДНБ/Хүн ам (ХАЧХ)
2016[3]
Хүний хөгжлийн илтгэцүүр 0,497 (160.) (2016)[4]
Мөнгөн тэмдэгт Комор франк (KMF)
Тусгаар тогтносон 1975 оны 7 сарын 6 (Францаас)
Төрийн дуулал Udzima wa ya Masiwa
Үндэсний баярын өдөр 7 сарын 6
Цагийн бүс UTC+3
ТХ-н дугаар COM
ISO 3166 KM, COM, 174
Домэйн нэр .km
Утасны бүсчлэлийн дугаар +269
Comoros on the globe (Africa centered).svg
Cn-map.png

Комор нь 1975 онд Францаас салан тусгаар тогтносон. Тус улсын ойролцоогоор 795.000 хүн амын дийлэнх нь дорнод африк болон арабаас гаралтай бөгөөд ихэнх нь муслим. Улсын нэр нь арабаар Чузур аль-Катар (араб. جزر القمر‎) бөгөөд энэ нь „Сарны Арлууд“ гэсэн утгатай аж.

TүүхЗасварлах

Үндсэн өгүүлэл: Коморын түүх

Эртний түүхЗасварлах

Эдгээр арлууд дээр хэзээ бас хаанаас анхны иргэд ирж суурьшсан нь тодорхой биш юм. Археологичид Анжуан арлаас 6-р зууны үеийн суурингийн туурь олсон байдаг. Нийтийн тооллын нэгдүгээр зуунд Индонезээс далайгаар австронезийн цагаач нар Мадагаскарт газардсан байх магадлалтай хэмээн үздэг бөгөөд тэднээс зарим нь коморт суурьшсан байх талтай юм. Үүнээс гадна дорнод африкаас банту ард түмэн иржээ.

Исламд орсон үеЗасварлах

Aрабчууд ба Персчүүд ч 15-р зуунаас зочлон ирж, үндсэн дөрвөн арал дээр олноор суурьших болсноос гадна исламын шашныг нэвтрүүлэв. Тэд ихэвчлэн эргийн орчмоор суурьшин, султант улсаа байгуулан, харин уугуул иргэдийг нь арлын гол хэсэг рүү шахан түрэх болжээ. 16-р зуунд Комор нь бүс нутгийн худалдааны төв болон будаа, халуун ногоо, амбра мөн түүнчлэн боолуудыг зүүн африкийн ба ойрх дорнодын боомтууд руу экспортолдог байв.

Арабын султант улсуудын ноёрхолЗасварлах

Европын анхны зочид нь Португаличууд байсан ба тэд 1505 онд Их Комор арал дээр газарджээ. 1527 онд коморчууд анх удаа португалийн газрын зурагт тэмдэглэгдэв. 19-р зууны дунд үеийг хүртэл арабын исламын нөлөө давамгайлж байв. 1865 онд нийт хүн амын 40 орчим хувийг боолууд бүрдүүлж байлаа. 18-р зууны сүүлээс мадагаскараас сакалава үндэстэн Комор арал дээрх боолуудын анд гарч, Майотыг бараг л эзэнгүй арал болгожээ. Сакалавын Хант Улсыг Мерина эзэлсний дараа л энэхүү дайрлага зогссон байна.

Францын нөлөөнд байсан үеЗасварлах

19-р зууны эхний хагаст Энэтхэгийн далайн баруун талд орших арлуудын төлөөх Франц, Их Британийн тэмцэл эхлэв. 1841 онд Майот арлыг эзэмшилдээ авснаар Францчууд Комор орчмын бүс нутгийг эрхшээлдээ оруулж чаджээ. 1886 онд үлдсэн гурван арлыг мэдэлдээ оруулан, хамгаалалт тогтоов. 1912 онд сүүлчийн султан хаан ширээнээс буун, Комор нь Майот арал дээрx Дзаудзи хотод төвтэй колони болж орхив. Колони байх үедээ боолчлолыг халав.

Цахим холбоосЗасварлах

  Commons: Komoren – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
Wiktionary: Комор – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу
  Викимедиа-Атлас: Комор – газар зүйн ба түүхэн газрын зураг

ЭшлэлЗасварлах

  1. CIA – The World Factbook: Коморын арлуудын тойм
  2. [1]
  3. [2] (PDF) Олон Улсын Валютын Сан
  4. [3] United Nations Development Programme (UNDP),

Координат: 12° Ө, 44° З