Хуханье шаньюй

Хуханье шаньюй (хятадаар: 呼韓邪) бол Хүннү гүрний Шюйлюйчюаньчюй шаньюйгийн хүү, Хүннүгийн Шаньюй.

НамтарEdit

НТӨ 58 онд Уяньчюйди шаньюй тэнгэрт хальсны дараа Хүннү гүрэнд эрх ашиг, хааны засаглалыг Хүннүгийн ноёд жанжид нэгнээ устгах аргаар олж авах гэж улс дотроо байлдах болсон. Тэр цагтаа 5 шаньюй тодрон гарч, нэгнээ дарж авах гээд ширүүн дайн самуун өрнөж байв. Эдгээр таван шаньюйгаас говиос хойнох нутгийг эзэлсэн Жижи, говиос өмнөх нутгийг эзэлсэн Хуханье хэмээх ах дүү хоёр товойн үлдэж, тусгаар орших болсноор Хүннүгийн төрт улс 2 хэсэгт хуваагдах түүх эхэлсэн. НТӨ 54 онд Жижи шаньюй, Хүннүгийн ихэнх нутгийг эзэлж, Хуханье шаньюйгийн цэргийн хүчийг бут ниргэсэн. Ингээд Хуханье нь Хань улсын хуандид тал засаж, түүний ивээлд багтаж, хятад цэргийн хүчний тусламжтайгаар Жижи шаньюйг дарж авахаас өөр сонголтгүй болжээ. НТӨ 53 онд өөрийн нэгэн хүүгээ Хань төрийн Сюаньди хаанд данж болгож илгээн, НТӨ 52 онд өөрийн биеэр Чаньань хотод очиж, Баруун Хань улсын эзэн хааны өмнө өвдөг сөгдөж, Хань улсын хараат улс болсноо хүлээн зөвшөөрсөн байна. Үүний дараа Хань улсын хааны зарлигаар 16000 цэрэг, 34000 ху хүнс тэжээлийг тусламж болгож илгээв. Эдгээр байдлаас болж Жижи шаньюй Орхоны хөндийд байсан орд өргөөгөө Хань улсын цэргээс өөрийн харьяат ардаа холдуулан, Или Тарвагатайн өвөр хэсэгт нүүлгэж, баруун зүгт шилжив.

Харин Хуханье шаньюй Хангайн нуруунаас Хянганы нуруу хүртэлх тал нутаг хүртэл нэвтэрч нутаглав. НТӨ 37 онд Жижи шаньюй Долоон усны Талас голд Хань гүрний цэргийн хүчинд ялагдаж алагдсаны дараа Хуханье Хүннүгийн цорын эзэн болж чадав. НТӨ 33 онд Чаньань хотод дахин хүрэлцэн очиж, Хань улсаас гүнж гуйж хоёр улсын найрамдлыг улам бэхжүүлэх санал гаргажээ. Хань улсын хаан түүнд Ван Жаожюнь хэмээх эмийг яньчжи болгон өгсөн байна. Ван Жаожюнь хүннү нартай ихэд дотно болж, Хуханьед Итужясы хэмээх нэгэн хөвгүүн төрүүлж өгсөн нь дараа үед Хүннүгийн баруун этгээдийн Жижо ноён болсон байна.

НТӨ 31 онд Хуханье шаньюй нас барж, түүний ууган хүү Дяотаомогао нь Фүжүлэй-роди цолтойгоор шаньюй болжээ. Хуханье шаньюйн үеэс эхлэн Хүннүгийн шаньюйн өргөө ордон нь Монгол нутгийн зүүн хэсэгт, тухайлбал Богд хан уул, Баян улаан уулын бүсэд байдаг болоод шаньюй түүний хатад, овог төрлийнхнийг нэгэнт Хараагийн Ноён ууланд оршуулдаг болсон. Хуханье шаньюйн эхэн үед Хань улсын туслалцаатай Хүннүгийн ихэнхийг эзлэн авсан ч, өөрийн улсын үндсэн нутаг орон, хүн ард, аж ахуйн хувьд нэр төдий хараат улс хэмээгдэж, үнэн чанартаа бие даасан тусгаар улсын байдалтай оршиж байсан.

Гэр бүлEdit

Хатад, яньжиEdit

Хуханье шаньюй нийт таван яньжи буюу хатантай байсан.

  1. Их яньжи
  2. Жюаньчюй яньжи[1]
  3. Түчи яньжи
  4. Ван Жаожюнь
  5. Тавдугаар яньжи

Хөвүүд, охидEdit

  1. Фүжүлэй-роди шаньюй, нэр нь Дяотаомогао. Их яньжигаас төрсөн.
  2. Соусе шаньюй, нэр нь Чөмишю. Их яньжигаас төрсөн.
  3. Чөяа шаньюй, нэр нь Чемочө. Жюаньчюй яньжигаас төрсөн.
  4. Үжүлюй шаньюй, нэр нь Нанжияаси. Жюаньчюй яньжигаас төрсөн.
  5. Үлэй шаньюй, нэр нь Сянь. Их Яньжигаас төрсөн.
  6. Зүүн Шянь ван, нэр нь Лэ. Их Яньжигаас төрсөн.
  7. Баруун Шянь ван, нэр нь Лүхунь. Түчи яньжигаас төрсөн.
  8. Худуэрши шаньюй, нэр нь Юй. Тавдугаар яньжигаас төрсөн.
  9. Баруун Гүли ван, нэр нь Итужясы. Ван Жаожюниас төрсөн.
  10. Баруун Шянь ван, Жүлоучюйтан. НТӨ 53 онд Хань гүрэнд барьцааны хүнээр очсон.
Өмнөх
Уяньгюйди шаньюй
Хүннүгийн шаньюй
58-31
Дараах
Фүжүлэй-роди шаньюй

ЭшлэлEdit

  1. Хүннүгийн зүүн гарын Хуян вангийн охин