Итали улсын Венец хотын худалдаачин Николло Пологийн хүү Марко Поло (Итали: Marco Polo, 1254 оны 9-р сарын 15-нд Венецид төрж, 1324 оны 1-р сарын 8-нд Венецид нас барсан) Венецийн худалдаачин, Ази тив рүү аялж дэлхий дахинаа нэрээ дуурсгах үйл бүтээсэн аугуу аялагчдын нэг билээ. Тэрбээр өөрийн эцэг Николло, авга ах Матео нарын хамт 1269 онд Акка (Хойд Палестин) хотоос гарч Ойрх дорнод, дундад ба төв Ази, өмнөд ба баруун өмнөд Азийн олон улс орноор аялан явж, өөрийн үзсэн харсан бүхнээ нэгтгэн 1298 онд франц хэлээр "Орчлонгийн элдэв сонин" (франц. Livres des merveilles du monde) гэдэг ном туурвисан нь тэр үедээ шинэ нээлт болсон үйл явдал болжээ. Ялангуяа тэрбээр Их Хаан Хубилайн дэргэд 1272-1289 он хүртэл 17 жил алба хааж, түүний элч төлөөлөгчөөр Юань улсын олон муж улсад зарагдан явахдаа, тэдгээр нутгийн хүн ардын нутагшил, аж байдал, зан суртахуун, шашин шүтлэгийн тухай тодорхой тэмдэглэж үлдээжээ. Энэ ном газар зүй, түүх судлал, угсаатны зүйн ухааны судалгааны чухал хэрэглэгдхүүн болж, эдүгээ хүртэл эрдэмтэд судлаачид болон уншигч олон түмний анхаарлыг татаж байгаа билээ.

Марко Поло
Марко Поло
Аяллын газрын зураг

Марко Поло "Орчлонгийн элдэв сонин" номоо, тэр үед Бүгд Найрамдах засагтай байсан Венец, Генуя хоёр хот улсын хооронд болсон хямралдааны үеэр баригдаж, Генуя хотын шоронд сууж байхдаа нэгэн тасалгаанд хамт хоригдож байсан итали гаралтай Пиза хотын Рустачино буюу Рустикеллод ярьж өгч номоо бичүүлсэн гэдэг. 1298 онд Марко Поло шоронгоос суллагдаж, 1299 онд буцаж төрөлх Венец хотдоо ирээд дунд зэргийн амьжиргаатай аж төрж байгаад 1324 онд нас баржээ. Марко Поло уг номоо өөрөө шууд найруулан бичээгүй, тэрээр итали хэлээр буюу латинаар ярьж Рустачино нь францаар буулгасан гэж ярьдаг тул зарим газарт утга санаа үг хэллэг нь давтагдсан байдаг бөгөөд зарим утга санаа буруу буусан гэж судлаачид үздэг. Энэ нь түүний номын өвөрмөц тал юм.

Марко Пологийн аялал

засварлах

Марко Поло өөрөө зохиолч биш байсан хэдий ч гар бичмэл нь түүний номын орчуулгуудыг мөн ойлгомжтой болгохоор тэмдэглэл нэмж бусад олон тооны орчуулгуудыг хослуулж хэвлүүлсэн. Жишээлбэл: Хенри Юль орчуулсан байсан: Бусад орчуулгуудыг Моул болон Пауль нар 1938 онд 50-иас илүү хувийн мэдээллийг 1932 онд Толедогийн Катурал номын сангаас олж хэвлэн гаргасан байсан юм. Ойролцоогоор 150 хувилбар бүхий алдаатай орчуулгуудыг хэвлэлийн машины тусламжтайгаар хэвлэн гаргасан. Мөн Марко Поло түүний найз Растичелтэй хамт өнгөрүүлсэн дурсамжийн тухай ярьж байсан. Растичелл зохиолдоо өрнөдийн худалдаачны тухай бичдэг байсан байна. Түүний гол зорилго нь магадгүй өрнөдийн худалдаачны тухай гарын авлага, ном бичиж туурвих явдал байсан гэдэг.

  Commons: Marco Polo – Викимедиа дуу дүрсний сан