Хийн гараг

Хийн гараг нь нарны аймгийн гадуур байрлах Бархасбадь, Санчир, Далайн ван, Тэнгэрийн ван гаргуудыг хэлнэ.

Gas giants and the Sun (1 px = 1000 km).jpg

Үүсэл хөгжилЗасах

Хийн гаргуудын үүссэн хэлбэр эхэндээ хөрстэй гаргуудтай ижил эхэлсэн ч дараа нь үл ялиг өөр маягаар үргэлжилнэ. Нарыг үүсгэсэн мананцрын гадаргуу нь дотоод давхаргаасаа илүү хүйтэн байдаг тул ус болон бусад хий мөс хэвээр оршин байдаг. Иймд энэ хэсэг дэх мөсний хэмжээ нь дотоод давхаргаа бодвол 10 дахин их байдаг. Хийн молекулууд ихээр агуулагдаж байдаг тул энд үүсэх гаргийн найрлага хөрст гаргийнхаас өөр байх нь ойлгомжтой. Бархасбадь, Санчир гараг нь их хэмжээний устөрөгч, гелигээс тогтдог. Бага хэмжээний хатуу төлөвт буй хий, чулуу, металл агуулж байдаг.

Харин Тэнгэрийн ван, Далайн ван гаргууд нь ихэнхдээ хатуу төлөвт буй хий буюу ус, амонийн хүчил, метанаас тогтдог. Гадна давхаргад нь устөрөгч, гели агуулагддаг. Цөм нь Бархасбадь, Санчир гаргийнх шиг чулуу, төмрөөс тогтоно. Уг гараг нь 1999 оныг хүртэл нарнаас хамгийн хол орших гарагт тооцогдож байсан ба учир нь Дэлхий вангийн тойрог зам эллипс хэлбэртэй байснаас хэсэг хугацаанд Далай вангийн орбит дотор оршиж байсан байна. Далайн ван нь Тэнгэрийн вангийн адил шингэн ус, метан, аммоноос тогтох ба гадуураа устөрөгч, гелигээс бүрдэх зузаан атмосфертэй бөгөөд олон дагуул, цагаригтай. Далайн вангийн дагуул Тритон нь идэвхтэй галт уултайгаараа бусад сарнаас онцгой юм. Далайн ванг тойрох Тритоны замын хэлбэр нь олон маргаан, таамаглалын шалтгаан болж байдаг.

Мөн үзэхЗасах