Говьсүмбэр аймаг

Монгол Улсын аймаг

Координат: 47° У, 109° З

Говьсүмбэр аймаг
англ. Govisümber Province

ᠭᠣᠪᠢ ᠰᠦᠮᠪᠦᠷᠠᠶᠢᠮᠠᠭ
Говьсүмбэр аймгийн сүлд Говьсүмбэр аймгийн далбаа
Говьсүмбэр аймгийн сүлд Говьсүмбэр аймгийн далбаа
Choir Mongolia.jpg
Чойрын галт тэрэгний төв буудал
Ерөнхий мэдээлэл
Байгуулагдсан: 1994 он
Улс: Монгол УлсМонгол Улс Монгол Улс
Аймгийн төв: Чойр
Аймгийн сумд: 3
Газар нутгийн талбай 5,540 км²
Хүн ам: 16,926 (2016 он)
Хүн амын нягтрал: 3.1[1] оршин суугч км² тутамд
Угсаатан: Халх
Нутгийн олон: Говьсүмбэрийнхэн
Утасны код: +976 (0)154
Шуудангийн дугаар: 42000
ТХ-ийн улсын дугаар: ГС
ISO 3166-2: MN-064
Цахим хуудас: govisumber.gov.mn
Газрын зураг
Хятад улсОросын Холбооны УлсОрхон аймагДархан-Уул аймагГовьсүмбэр аймагУлаанбаатарДорнод аймагСүхбаатар аймагХэнтий аймагТөв аймагДундговь аймагДорноговь аймагӨмнөговь аймагБаянхонгор аймагГовь-Алтай аймагХовд аймагБулган аймагАрхангай аймагХөвсгөл аймагЗавхан аймагУвс аймагБаян-Өлгий аймагӨвөрхангай аймагСэлэнгэ аймагГовьсүмбэр аймгийн байршил
About this image
Монгол орон дахь Говьсүмбэр аймгийн байршил

Говьсүмбэр нь Монгол улсын аймаг юм. 1994 онд байгуулагдсан, 5,540 км² нутагтай.

ТүүхЗасварлах

 
Зүүн Чойрын хийд, 1923 он

1240 оны Цагаан хулгана жил бичигдсэн дэлхийн аугаа их түүх соёлын дурсгалт бичгүүдийн нэг болох Монголын Нууц Товчоонд “Боданчар Боржигин овогтон болов” хэмээжээ. Эзэн Чингис хаан бол Бөртэ Чонын удам Боданчарын 11 дэх үеийн ач ажээ. “Боданчар нь ах нараасаа салж Боржигин овогтныг бий болгожээ” гэж түүхэнд тэмдэглэсэн байдаг.

1691 оны хаврын адаг сард Манжийн хаан Энх-Амгалан Монголыг өөрийн харъяат болгож, дөрвөн аймаг долоон хошуу байсныг задаргаж 82 хошуу болгосноор Сэцэн хан аймгийн Боржигин хошуу үүсгэн байгуулагджээ.

Говьсүмбэр аймгийн Боржигины түүхтэй холбогдох учрыг авч үзвээс:

  • 1691 оноос Сэцэн хан аймгийн Боржигин жанжин бэйлийн хошуу
  • 1911 оноос Боржигин цэцэн вангийн хошуу
  • 1923 оноос Оцол Сансар уулын хошуу
  • 1931 оноос Төв аймгийн Говьсүмбэр сум
  • 1956 оноос Дорноговь аймгийн Сүмбэр сум /Дорноговь аймгийн Чойр сум Төмөр замын өртөөн дээр 1962 онд байгуулагдаж, 1964 онд татан буугдсан/

Улсын бага хурлын 1991 оны 6 дугаар сарын 21-ний өдрийн 46 дугаар тогтоолоор Дорноговь аймгийн Сүмбэр сум, Шивээговь хороо, Улаанбаатар хотын Баянтал хороог нэгтгэн улсын зэрэглэлтэй Чойр хотыг байгуулжээ. Улсын Их Хурлын 1994 оны 5 дугаар сарын 6-ны өдрийн 32 дугаар тогтоол гарч Чойр хотын хилийн цэсээр Говьсүмбэр аймаг 1994 оны 8-р сард байгуулагдав.

Цаг уурЗасварлах

Далайн түвшнээс дээш 1000-1200 метрийн өндөрт оршдог говь, тал хээр хосолсон эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай нутаг юм. Говьсүмбэр аймагт жилд унах тунадасны хэмжээ говийн бүсийнхээс илүү /дунджаар 200-250 мм/ бөгөөд температурын ялгаа зундаа +37, өвөл -37 градус байдаг.

Эдийн засагЗасварлах

Шивээ-Овоогийн нүүрсний уурхайЗасварлах

 
Говьсүмбэр аймгийн сумд

Шивээ-Овоогийн нүүрсний уурхай Чойр хотоос урагш орших 2,7 тэрбум тонн хүрэн нүүрсний нөөцтэй орд уурхай юм. Энэ уурхай нь аймгийн төcвийн ихэнх хувийг бүрдүүлдэг, Монголдоо дээгүүрт тооцогдох том уурхай болно.

ГазарзүйЗасварлах

Чойрын богд уулЗасварлах

Аймгийн ард түмний шүтээн уул. Зүүн жанжин Чойрын хийд нь энэ ууланд байв. Бурхан шашны олон дурсгалт зүйлүүд байдаг.

СумдЗасварлах

Хүндэтгэлийн дууЗасварлах

Үгийг Р.Батжаргал
Аяыг Г.Эрдэнчулуун
ГОВЬСҮМБЭР
Цэцэн вангийн цэнхэр уулс минь
Цээжинд уяатай боржигон нутаг минь
Өвгөдийн даллагатай итгэлийн хэлхээ
Өтгөсийн зартай сэтгэлийн учиг аа
Амьдрал тэмцлийн эрхэм сүмбэр ээ
Амин хэлхээ элгэн сүмбэр ээ
Азын босготой говийн сүмбэр ээ
Алтан нутаг Говьсүмбэр ээ
Тост боржигоны торгон тал минь
Тольт зүрхний уяат нутаг минь
Ухаант түмний эвийн хэлхээ
Улаан залаат өвгөдийн нутаг аа
Үлгэрийн зартай уулан сүмбэр ээ
Үүдэн сүлдтэй унаган сүмбэр ээ
Ашид орших эрдэнийн сүмбэр ээ
Алтан нутаг Говьсүмбэр ээ
Хиад боржигоны хонгор толгод минь
Хишиг буяны өлзийт нутаг минь
Андгай нэгтэй хаадын удам аа
Алтан ургын амин нутаг аа
Галын даллагатай уурхайн сүмбэр ээ
Ган замтай хөгжлийн сүмбэр ээ
Ахуй баян эрчмийн сүмбэр ээ
Алтан нутаг Говьсүмбэр ээ

Цахим холбоосЗасварлах

  Commons: Говьсүмбэр аймгийн зураг – Викимедиа дуу дүрсний сан

ЭшлэлЗасварлах

  1. Монгол улсын үндэсний статистикийн хороо: Монгол улсын хүн амын нягтрал аймаг нийслэлээр