"Аллотропи"-ны өөр хувилбарууд

б
робот Нэмж байна: th:อัญรูป; cosmetic changes
б (робот Нэмж байна: hy:Ալոտրոպիա)
б (робот Нэмж байна: th:อัญรูป; cosmetic changes)
[[ImageЗураг:Diamond and graphite.jpg|thumb|300px|Нүүрстөрөгчийн 2 аллотропи болох [[алмааз]] ба [[бал чулуу]]. Эдгээр нь хоёул цэвэр [[нүүрстөрөгч]]өөс тогтох боловч, нүүрстөрөгчийн [[атом]]ууд нь хоорондоо өөр структураар холбогдсон байна.]]
 
'''Аллотропи''' ([[Грек хэл|Грек]]: ''allos'' - өөр, ондоо; ''tropos'' - төрх, байдал) нь нэг [[химийн элемент]]ийн үүсгэж буй хоорондоо ялгаатай хоёр буюу түүнээс олон төрлүүд юм. Өөрөөр хэлбэл эдгээр аллотропиудыг бүрдүүлэгч [[атом]]ууд нь ижил боловч, эдгээр атомуудын хоорондоо холбогдох структур нь өөр байна.
 
Жишээлбэл, [[нүүрстөрөгч]]ийн нь хоёр аллотропи болох [[алмааз]] ба [[бал чулуу]] нь байгаль дээр түгээмэл тааралдана. Энэ хоёр эрдэс хоёул дан нүүрстөрөгчийн атомоос тогтоно. Гэхдээ алмаазийг үүсгэгч нүүрстөрөгчийн атомууд нь хоорондоо [[тетраэдр]] байдлаар, харин бал чулууг үүсгэгч нүүрстөргөчийн атомууд [[гексагональ]] байдлаар холбогдоно.
 
Аллотропи гэдэг ойлголтыг зөвхөн ижил фаз, эсвэл ижил [[бодисын төлөв|төлөвт]] байгаа элементийн хувьд хэрэглэнэ. Өөрөөр хэлбэл [[хатуу]], [[шингэн]], [[хий]]н төлөв дэх элементүүдийг аллотропи гэж нэрлэхгүй. Зарим элементүүдийн хувьд, аллотропиуд нь өөр химийн томъёотой байж болно. Жишээлбэл, хүчилтөрөгчийн 2 аллотропи болох [[хүчилтөрөгч|дихүчилтөрөгч]] (O<sub>2</sub>) ба [[озон]] (O<sub>3</sub>) нь хатуу, шингэн, хийн төлөвт оршино. Эсрэгээр, зарим элементүүдийн аллотропиуд нь өөр өөр бодисын төлөвт тогтвортой байж чадахгүй. Жишээлбэл, [[фосфор]] нь хатуу төлөвт нилээд олон тооны аллотропитой боловч, шингэн төлөвт бүх аллотропиуд нь P<sub>4</sub> болон хувирна.
 
== Шинж чанар ==
Ижил элементийн аллотропиуд нь өнгө, үнэр, хатуулаг, цахилгаан ба дулаан дамжуулах зэрэг физик, химийн шинж чанараараа ялгаатай байна.
 
Аллотропийн төрлүүд нь тодорхой [[даралт]], [[температур]]ын нөхцөлд үүснэ. Жишээлбэл, төмрийн нэг төрөл болох [[голдоо төвтэй куб структур]] бүхий феррит нь >906&nbsp;°C-д [[талдаа төвтэй куб структур]] бүхий аустинит рүү шилжинэ.
 
== Зарим түгээмэл аллотропиуд ==
 
[[Хүчилтөрөгч]]:
* [[Хүчилтөрөгч#Аллотропи|Дихүчилтөрөгч]], O<sub>2</sub> - өнгөгүй
* [[озон]], O<sub>3</sub> - цэнхэр
* [[хүчилтөрөгч#Аллотропи|тетрахүчилтөрөгч]], O<sub>4</sub> - red
[[Хүхэр]]:
* Аморф хүхэр - хатуу полимер
* Ромбо хүхэр - S<sub>8</sub> молекулаас тогтсон талст
* Моноклин хүхэр - зүү хэлбэрийн нарийн талст
* Молекул хүхэр - S<sub>7</sub> ба S<sub>12</sub> томъёо бүхий цагираг хэлбэрийн молекул
 
 
== Гадаад холбоос ==
 
* Allotrope in ''IUPAC Compendium of Chemical Terminology'', Electronic version, http://goldbook.iupac.org/A00243.html. Accessed March 2007.
 
 
[[CategoryАнгилал:Хими]]
[[CategoryАнгилал:Органик биш хими]]
 
[[ar:تآصل]]
[[sr:Alotropska modifikacija]]
[[sv:Allotropi]]
[[th:อัญรูป]]
[[tr:Allotrop]]
[[uk:Алотропія]]
19,855

edits