"Казак"-ны өөр хувилбарууд

засварлах хураангуй байхгүй
No edit summary
No edit summary
[[Файл:Атака запорожцев в степи.jpg|280px|thumb|right|[[Запорожийн казакууд]]ын хээрийн давшилт, [[Франц Алексеевич Рубо]]гийн уран зураг.]]
[[Файл:Cossacks. May 5, 1916. Goryachy Klyuch. Russian Empire.JPG|280px|thumb|right|Кубанийн казакууд, 1916 он.]]
'''Казак''' буюу '''Казакууд''' ([[украин хэл|украинаар]] ''козаки́'', [[орос хэл|оросоор]] ''казаки́'', [[польш хэл|польшоор]] ''kozacy'') нь Дорнод Европын тал нутагт (ялангуяа Днепр мөрний сав газар, "Зэрлэг тал" хэмээх бүс нутаг) үүссэн ардчилсан, өөрөө удирдах засаглалтай, хагас цэргийн нийгэмлэгийн бүрэлдэхүүнд багтдаг Христийн шашны ортодокс (үнэн алдартан) урсгалыг шүтдэг, зүүн слав бүлгийн хэлээр ярьдаг хүмүүсийн бүлэглэл юм. Тэд чөлөөт [[Морьтон|морьтны]] [[нийгэмлэг]] байсан. Түүхийнба туршидүүнд казакуудыннь бүрэлдэхүүнд орос[[Оросууд|оросын]], украин[[Украинчууд|украины]], польшуудаас[[польшууд|польшийн]] оргодол [[хишигтэн]] багтахаас гадна белорусь,заримдаа өмнөджирийн слав,[[адал татар,явдал]] мордов,эрэгчдийг башкир,эсвэл халимаг,[[Зүүн буриад,Европ]]ын ногай,өмнөд кумык,хэсгийн чечень,[[Хээр армян,(Газар туркмензүй)|хээр болонталаар]] бусад([[Зэрлэг ардгазар|зэрлэг газрыг]] үзэх) түмнүүдхэрэгчдийг багтажнэрлэдэг байв. "Казак" хэмээх нэрээр заримдаа жирийн [[адал явдал]] эрэгчдийг, эсвэл [[Зүүн Европ]]ын өмнөд хэсгийн [[Хээр (Газар зүй)|хээр талаар]] ([[Зэрлэг тал|зэрлэг талыг]] үзэх) хэрэгчдийг нэрлэдэг байв.
 
Казакууд нь доод Днепр, Дон, Терек, Урал мөрний сав газарт хүн ам цөөтэй бүс нутаг, арлуудад нутаглаж байсан бөгөөд Украин, Оросын түүх, соёлын хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа ЗХУ өөрийн армийн бүрэлдэхүүнд байсан казак цэргийн ангиудыг татан буулгасан байна. 1980-аад оны сүүл үед ЗХУ-ад өрнөсөн "перестройка" хэмээх өөрчлөн байгуулалтын үйл явцын үеэр казакуудын удам үндэсний уламжлалаа сэргээх ажлуудыг хийж эхэлсэн. 1988 онд ЗХУ урьдын казакийн байгууллагуудыг сэргээн байгуулах болон мөн тиймэрхүү байгууллагуудыг шинээр нэмж байгуулахыг зөвшөөрсөн байна. 1990-ээд онд бүс нутгийн олон эрх баригчид орон нутгийн захиргааны болон цагдаагийн зарим үүргийг казакийн байгууллагуудад хүлээлгэн өгөхөөр тохиролцсон.
 
2002 оны Оросын хүн амын тооллогын үеэр 140.028 хүн өөрийгөө казак гэж бүртгүүлсэн бол 2010 оны хүн амын тооллогоор 67.573 хүн казак удамтай болох нь тогтоогджээ. Европ болон дэлхийн бусад газруудад өөрийгөө казакуудтай холбодог 3.5-5.0 сая хүн байдаг. Казакийн байгууллагууд Орос, Украин, Беларусь, Казахстан, АНУ-адд үйл ажиллагаа явуулдаг.
 
== Цахим холбоос ==
141,230

edits