"Төвлөн засах яам"-ны өөр хувилбарууд

Tag: 2017 source edit
[[Файл:Yuan dynasty and Central Region.jpg|thumb|Төвлөн засах яам]]
===Юань улсын үеийн бүтэц, зохион байгуулалт ===
Юань улсын үеийн засаг захиргааны гол байгууллага бол Жун Шу Шэн (Төвлөн засах яам) юм. Орчин үеийнхээр Засгийн газартай төстэй төрийн нэгж юм. Тухайн үед хоёр төрлийн үүрэг гүйцэтгэж байсан. '''Нэгд''', төрийн 6 яам, 20 гаруй хэлтэс, товчоодыг удирдах; '''Хоёрт''', эзэн хааны шууд захиргаанд байдаг нутаг дэвсгэр, тэдгээрийн удирдах байгууллага, түшмэдийг давхар хариуцаж байсан юм.
Юань улсын үед Төвлөн засах яам нь засаг захиргааны гол нэгж болж, одоогийн [[Хэбэй]], [[Шаньдун]], [[Шаньси муж|Шаньси]], [[Хэнань]] мужийн хойд хэсэг, [[Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон|Өвөр Монголын]] ихэнхи нутгийг захирч, Юань улсын бусад муж, хязгаарын нутгийг орон нутагт байгуулсан төлөөний нэгжээр дамжуулан захирч байсан. Орон нутагт байсан төлөөний яамдыг нь Син Жун Шу Шэн (行中書省) гэж нэрлэж, заримдаа Син Шэн (行省) хэмээн бичих явдал байдаг. Ийм орон нутгийн төлөөний яамд Буянт хааны үед, Монголыг нэмээд 11 болсон.
 
Уг яам нь Юань улсын гурван том яамны нэг тул ерөнхий захирагчаар хунтайж нар зарим үед [[Жун Шу Лин (Албан тушаал)|Жун Шу Лин]] тушаалтай түр томилогдож, хаан суусны дараа угсаа залгах хүүтэй нөхцөлд хүүдээ өгч, хэрэв ханхүү байхгүй бол цуцалж байсан. Юань улсын үед 1260-1263 онд [[Дорж (Хубилайн хүү)|Дорж хунтайж]], 1272-1286 онд [[Чингим|Чингим хунтайж]], 1307-1311 онд [[Аюурбарбад буянт хаан|БуянтАюурбарад хаанхунтайж]], 1316-1320 онд [[Шадбал гэгээн хаан|ГэгээнШадбал хунтайж]], 1324-1328 онд [[Ашидхэв хаан|Ашидхэв хунтайж]], 1329 онд [[Төвтөмөр хаан|Төвтөмөр хунтайж]], 1331 онд [[Алтандара хунтайж]], 1353-1370 онд [[Аюушридар хаан|Аюушридар хунтайж]] нар Жун Шу Лин тушаалыг хүртэж байсан.
 
Үүний дараа баруун, зүүн гарын [[Чинсан|'''чинсан''']] байсан. Энэ хоёр чинсан бол тус яамнаа хамаарах зургаан бага яамдыг тэнцүү тоотой хуваан аливаа хэргийг хамаарч хамгийн их чухал албан тушаалтан байсан. Хэрэв Жун Шу Лин түшмэл байвал дээшчухал хэрэгхэргийг дээш мэдүүлж шидүүлэх, байхгүй бол чухал зармыг нь эзэн хаанд мэдүүлж байжээ. Чинсангийн дараа '''Пинжан Жэнши''' буюу Пин жанПинжан тушаалтай дөрвөн хүн байсан. Тэд хоёр хуваагдаж, хоёр чинсангийн доор алба хааж байсан. Зургаан бага яамд нь:
# Цэргийн яам
# Ёслолын яам
Эдгээр яамдыг тус бүр яамны сайд нар захирч, тус бүр дэс дараалсан түшмэд хэргийг захирна.
 
ЮаньХарин улсынЭзэн үедхааны Төвлөнхувийн засахэзэмшил, яамшууд ньзахиргааны засагнутгийг захиргааны[[Фули|'''Фули''']] голгэж нэгжхятадаар болж,нэрлэдэг. Монголоор '''Хувь нутаг''' гэнэ. одоогийнОдоогийн [[Хэбэй]], [[Шаньдун]], [[Шаньси муж|Шаньси]], [[Хэнань]] мужийн хойд хэсэг, [[Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон|Өвөр Монголын]] ихэнхи нутгийг захирч, Юань улсын хуулийн дагуу [[дао]], [[чөлгөө]], [[фу]], [[жөү]], [[шянь]] гэсэн дарааллаар тухайн нутгийг хянаж байсан. Юань улсын бусад муж, хязгаарын нутгийг орон нутагт байгуулсан төлөөний нэгжээр дамжуулан захирч байсан. Орон нутагт байсан төлөөний яамдыг нь Син Жун Шу Шэн (行中書省) гэж нэрлэж, заримдаа Син Шэн (行省) хэмээн бичихтовчлох явдал байдаг. Ийм орон нутгийн төлөөний яамд [[Аюурбарбад буянт хаан|Буянт хааны]] үед, Монголыг[[Давааны Ар нутгийн син жун шу шэн|Давааны арын Монгол]] нутгийг нэмээд 11 болсон.
Харин орон нутгийн төлөөний яам бүрийн албан тушаалтдын хувиарлалт нь Төвлөн засах яамтай адил байжээ. Гэхдээ зарим үед нэмэгдэх, хасагдах зүйл байсан.
 
=== Эзэн хааны хувь нутаг ===
Монгол хаадын хувийн нутаг нь дараах 4 дао буюу замд хуваагдана.
 
# [[Дасин фу]]: [[Даду чөлгөө]], [[Шаньду чөлгөө]], [[Шиньхө чөлгөө]], [[Баодин чөлгөө]], [[Дөнин чөлгөө]], [[Жөүлү чөлгөө]], [[Тайнин чөлгөө]], [[Жинин чөлгөө (集寧路)]], [[Инчан чөлгөө]], [[Цюаньнин чөлгөө]], [[Нинчан чөлгөө]]<ref name=":0">https://zh.wikisource.org/zh/%E5%85%83%E5%8F%B2/%E5%8D%B7058</ref>
# [[Яньнань-Хөбэй замын дэлгэрэнгүй тохинуулах хэлтэс]]: [[Жөндин чөлгөө]], [[Шүньдө чөлгөө]], [[Гуаньпин чөлгөө]], [[Жандө чөлгөө]], [[Дамин чөлгөө]], [[Хуайцин чөлгөө]], [[Вэйхуй чөлгөө]], [[Хөдун чөлгөө]], [[Дунпин чөлгөө]], [[Дунчан чөлгөө]], [[Жинин чөлгөө (濟寧路)]], [[Цаожөү]], [[Пүжөү]], [[Гаотан жөү]], [[Тай ань жөү]], [[Дөжөү]], [[Эньжөү]]<ref name=":0" />
# [[Шаньдуны зүүн баруун замын дэлгэрэнгүй тохинуулах хэлтэс]]: [[Идоу чөлгөө]], [[Жинань чөлгөө]], [[Баньян фу чөлгөө]], [[Нинхай жөү]]<ref name=":0" />
# [[Хөдун-Шаньши замын дэлгэрэнгүй тохинуулах хэлтэс]]: [[Датун чөлгөө]], [[Жинин чөлгөө (冀寧路)]], [[Жиньнин чөлгөө]]<ref name=":0" />
 
 
[[Ангилал:Юань улс]]
3,072

edits