"Кулоны хууль"-ны өөр хувилбарууд

засварлах хураангуй байхгүй
б (Bot: Migrating 61 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q83152 (translate me))
No edit summary
[[Файл:Bcoulomb.png|thumb|Кулоны [[мушгих дүүжин]]]]
 
'''Кулоны хуулийг''' 1780-аад оны үед Францын физикч [[Чарлес Аугустин де Кулон]] хөгжүүлсэн бөгөөд үүнийг [[СкальярСкаляр (физик)|скалъярскаляр]] хэлбэрээр нь дараах байдлаар томъёолж болох юм:
 
:''Хоёр ширхэг цэгэн [[Цахилгаан цэнэг|цэнэгүүдийн]] хоорон дахьхоорондох цахилгаан статик [[хүч|хүчний]] хэмжээ нь хоёр цэнэгийн хэмжээнүүдийн үржвэрээс [[Пропорциональ|шууд]] хамаардаг, харин хоорон дахьхоорондох зайны квадратаас урвуу хамаардаг.''
 
== Скаляр хэлбэр ==
 
Хэрэв хүчний тодорхой чиглэлийг тодорхойлох шаардлага үгүй үед Кулоны хуулийн хялбар, [[СкалъярСкаляр (физик)|скальярскаляр]] хувилбар нь хангалттай. Нэг цэнэгт (<math>\scriptstyle{q_1}</math>) нөгөө цэнэгийн (<math>\scriptstyle{q_2}</math>) харилцан үйлчлэлээр илэрч буй хүчний хэмжээг дараах байдлаар тодорхойлно:
 
:<math>F = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}\frac{q_1q_2}{r^2}</math>,
 
энд <math>\scriptstyle{r}</math> нь цэнэгүүдийн хоорон дахьхоорондох зай бөгөөд <math>\scriptstyle{\varepsilon_0}</math> нь [[орчны харьцангуй диэлектрик нэвтрүүлэх чадвар]] гэж нэрлэдэг тогтмол. Эерэг утгатай хүч нь түлхэлцэх харилцан үйлчлэлийг, сөрөг утга нь таталцах харицлан үйлчлэлийг илэрхийлнэ.<ref>[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/electric/elefor.html#c1 Coulomb's law], Hyperphysics</ref>
 
=== Цахилгаан орон ===
== Вектор хэлбэр ==
 
<math>\scriptstyle{\mathbf{r}_1}</math> байрлалд буй <math>\scriptstyle{q_1}</math> цэнэгт <math>\scriptstyle{\mathbf{r}_2}</math> байрлалд буй <math>\scriptstyle{q_2}</math> цэнэгээс үйлчлэх хүчний хэмжээ болон чиглэлийг хоюулангхоёуланг нь тодорхойлохын тулд Кулоны хуулийн бүтэн [[вектор]] хувилбар нь шаардлагатай.
 
:<math>\mathbf{F} = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1q_2(\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2) \over |\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2|^3} = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1q_2 \over r^2}\mathbf{\hat{r}}_{21}</math>,
 
энд <math>\scriptstyle{r}</math> нь хоёр цэнэгийн хоорон дахьхоорондох зай. Энэ нь Кулоны хуулийн скальярскаляр хэлбэрийг <math>\scriptstyle{q_2}</math> цэнэгээс <math>\scriptstyle{q_1}</math> цэнэг ''хүртэлх'' шулуунтай параллелпараллель <math>\scriptstyle{\mathbf{\hat{r}}_{21}}</math> нэгж векторын чиглэлээр тодорхойлогдсон хувилбар гэдгийг санана уу.
 
== ИшлэлЭшлэл ==
{{reflist|1}}