"Чех хэл"-ны өөр хувилбарууд

no edit summary
}}
'''Чех хэл''' (чех хэл бичгээр ''čeština, český jazyk'' гэж нэрийддэг) бол үүсэл гарлын хувьд [[Слав хэлнүүд|Слав аймаг]] тэр дотроо [[Өрнөд Слав хэлний бүлэг|Өрнөд Слав]] бүлэгт харьялагддаг, [[Чех улс]]ад голчлон суурьшдаг [[Чех хүмүүс]]ийн [[хэл]] юм. Өрнөд Слав дотор ахин [[Чех-Словак хэлний дэд бүлэг|Чех-Словак дэд бүлэг]] гэж бүлэглэгдэх бөгөөд [[Словак хэл]]тэй аялгуун цуваагаар холбогддог.
 
==Цагаан толгой==
Чех хэлийг латин үсгээр тэмдэглэдэг. Одоогийн Чех хэлний латин цагаан толгой A, Á, B, C, Č, D, Ď, E, É, Ě, F, G, H, Ch (хоёр үсгийн авиа-диграф), I, Í, J, K, L, M, N, Ň, O, Ó, P, Q, R, Ř, S, Š, T, Ť, U, Ú, Ů, V, W, X, Y, Ý, Z, Ž гэх 42 үсэгтэй.
 
Чех бичигт "Ch" гэж байвал германы "ch", Оросын "х" авиатай адил гэсэн үг.
{|class=wikitable
|+
|-
!Үсэг
!Нэр
!Дуудлага (Олон улсын авиан галиг үсэг)
!Заримдаг дуудлага
|-
|'''A a'''
| а (á)
|{{IPA|[a]}}
|
|-
|'''Á á'''
|урт а (dlouhé á)
|{{IPA|[a:]}}
|
|-
|'''B b'''
| бэ (bé)
|{{IPA|[b]}}
|{{IPA|[p]}}
|-
|'''C c'''
| цэ (cé)
|{{IPA|[ts]}}
|{{IPA|[dz]}}
|-
|'''Č č'''
| чэ (čé)
|{{IPA|[tʃ]}}
|{{IPA|[dʒ]}}
|-
|'''D d'''
| дэ (dé)
|{{IPA|[d]}}
|{{IPA|[t]}}
|-
|'''Ď ď'''
| де (ďé)
|{{IPA|[ɟ]}}
|{{IPA|[c]}}
|-
|'''E e'''
| э (é)
|{{IPA|[ɛ]}}
|
|-
|'''É é'''
| урт э (dlouhé é)
|{{IPA|[ɛ:]}}
|
|-
|'''Ě ě'''
| е (ije)
|{{IPA|[ɛ, jɛ]}}
|
|-
|'''F f'''
| эф (ef)
|{{IPA|[f]}}
|
|-
|'''G g'''
| гэ (gé)
|{{IPA|[g]}}
|{{IPA|[k]}}
|-
|'''H h'''
| га (há)
|{{IPA|[ɦ]}}
|{{IPA|[x]}}, příp. [[neznělá glotální frikativa|{{IPA|[h]}}]]
|-
|'''Ch ch'''
| ха (chá)
|{{IPA|[x]}}
|{{IPA|[ɣ]}} nebo [[znělá glotální frikativa|{{IPA|[ɦ]}}]]
|-
|'''I i'''
| и (í)
|{{IPA|[ɪ]}}
|
|-
|'''Í í'''
| урт и (dlouhé í)
|{{IPA|[i:]}}
|
|-
|'''J j'''
| йе (jé)
|{{IPA|[j]}}
|
|-
|'''K k'''
|ка (ká)
|{{IPA|[k]}}
|{{IPA|[g]}}
|-
|'''L l'''
| эл (el)
|{{IPA|[l]}}
|
|-
|'''M m'''
| эм (em)
|{{IPA|[m]}}
|{{IPA|[ɱ]}}
|-
|'''N n'''
| эн (en)
|{{IPA|[n]}}
|{{IPA|[ŋ]}}
|-
|'''Ň ň'''
| энь (eň)
|{{IPA|[ɲ]}}
|
|-
|'''O o'''
| о (ó)
|{{IPA|[o]}}
|
|-
|'''Ó ó'''
| урт о (dlouhé ó)
|{{IPA|[o:]}}
|
|-
|'''P p'''
| пэ (pé)
|{{IPA|[p]}}
|{{IPA|[b]}}
|-
|'''Q q'''
| квэ (kvé)
|{{IPA|[kv]}}
|
|-
|'''R r'''
| эр (er)
|{{IPA|[r]}}
|
|-
|'''Ř ř'''
| эрж (eř)
|{{IPA|[r̝]}}
|{{IPA|[r̝°]}}
|-
|'''S s'''
| эс (es)
|{{IPA|[s]}}
|{{IPA|[z]}}
|-
|'''Š š'''
| эш (eš)
|{{IPA|[ʃ]}}
|{{IPA|[ʒ]}}
|-
|'''T t'''
| тэ (té)
|{{IPA|[t]}}
|{{IPA|[d]}}
|-
|'''Ť ť'''
| те (ťé)
|{{IPA|[c]}}
|{{IPA|[ɟ]}}
|-
|'''U u'''
| у (ú)
|{{IPA|[ʊ]}}
|
|-
|'''Ú ú'''
| урт у (dlouhé ú)
|{{IPA|[u:]}}
|
|-
|'''Ů ů'''
| бөөрөнхий у (ů s kroužkem)
|{{IPA|[u:]}}
|
|-
|'''V v'''
| вэ (vé)
|{{IPA|[v]}}
|{{IPA|[f]}}
|-
|'''W w'''
| давхар вэ (dvojité vé)
|{{IPA|[v]}}
|{{IPA|[f]}}
|-
|'''X x'''
| икс (iks)
|{{IPA|[ks]}}
|{{IPA|[gz]}}
|-
|'''Y y'''
| ипсилон (ypsilon)
|{{IPA|[ɪ]}}
|
|-
|'''Ý ý'''
| урт ипсилон (dlouhé ypsilon)
|{{IPA|[i:]}}
|
|-
|'''Z z'''
| зет (zet)
|{{IPA|[z]}}
|{{IPA|[s]}}
|-
|'''Ž ž'''
| жет (žet)
|{{IPA|[ʒ]}}
|{{IPA|[ʃ]}}
|}
 
[[Ангилал:Хэл судлал]]
Anonymous user