"Аустерлицийн тулалдаан"-ны өөр хувилбарууд

no edit summary
{{Инфобокс дайн
|conflic=Аустерлицийн тулалдаан
|partof=[[Гуравдугаар эвсэлийнэвслийн тулалдаандайн]]
|image=[[Image:Austerlitz-baron-Pascal.jpg|300px|alt=Colored painting showing Napoleon on a white horse and General Rapp galloping towards Napoleon to present the captured Austrian standards.]]
|caption=''Наполеон Аустерлицийн тулалдааны үед'' [[ФранкосФрансуа ЖеррардЖерар]]ын бүтээл
|date=1805 оны 12 сарын 2
|place=[[АустерлицАвстрийн эзэнт гүрэн]], [[Морави]], [[АвстрийнСлавков эзэнту гүрэнБрна|Аустерлиц]]
|result=Францын эзэнт гүрний шийдвэрлэх ялалт,
*[[Гуравдугаар эвсэл|Гуравдугаар эвслийн]]ийн төгсгөл<br>
*[[ГэгээнАриун Ромын эзэнт гүрэн|Ариун Ромын эзэнт гүрний]] уналт
*[[РейныРайны холбооныхолбоо]]ны үүсэл
|combatant1={{flagicon|FranceФранц}} [[Анхны Францын анхдугаар эзэнт гүрэн|ФранынФранцын зэнт гүрэн]]
|combatant2={{flagicon|RussiaОрос}} [[Оросын эзэнт гүрэн]]<br>{{flagicon|Австрийн эзэнт гүрэн}} [[Австрийн эзэнт гүрэн]]
|commander1={{flagicon|FranceФранц}} [[Наполеон I Бонапарт|I Наполеон]]
[[Австрийн эзэнт гүрэн]]
|commander2={{flagicon|Орос}} [[Оросын I Александр|I Александр]]<br>{{flagicon|Австрийн эзэнт гүрэн}} [[II Франц (Ариун Ромын Эзэн Хаан)|II Франц]]<br>{{flagicon|Орос}} [[Михайл Кутузов]]
|commander1={{flagicon|France}} [[Наполеон I]]
|commander2={{flagicon|Russia}} [[Оросын I Александр|I Александр]]
[[Гэгээн ромын эзэнт гүрний хаан II Франкис|IIФранкис]]
 
{{flagicon|Russia}} [[Михайл Кутузов]]
|strenght1=72000
|strenght2=85000
*6940 хүн шархдсан
*573 хүн олзлогдсон
|casualties2=15000 хүн алагдсаналагдаж, шархадсан
*12000 хүн шархдсанолзлогдсон
*180 их буубуугаа олзлогдсоналдсан
}}
Аустерлиций'''Аустерлицийн тулалдаан''' ньбуюу түүхэнд'''Гурван 3эзэн хаадынхааны тулаантулалдаан''' нэрээрнь мөнхөрчээ.1805 оны 12 сарын 2 нд [[Наполеон I Бонапарт|I Наполеон]]ыны удирдлаганудирдлага доорхдорх [[АнхныФранцын Франынанхдугаар эзэнт гүрэн|Францын эзэнт гүрэн]] нь [[ЦарьОросын I Александр|I Александр]] ба [[ГэгээнII РомынФранц эзэнт(Ариун хаанРомын IIЭзэн ФранкисХаан)|II ФранкисФранцын]] удирдлаган доорхудирдсан [[Оросын эзэнт гүрэн|Орос]]-[[Австрийн эзэнт гүрэн|АвстариАвстри]]йн хамтарсан армийг бут цохисноор [[Гуравдугаар эвсэл|Гуравдугаар эвслийг]]ийг төгсгөхөд хүргэсэн тулалдаан юм. Тулалдаан нь тэр үеийн [[АустерлицАвстрийн эзэнт гүрэн|Австрийн эзэнт гүрний]] харьяаны (одоогийн [[МоровиЧех]]гаасийн нутаг) [[Морави]]йн [[Брно]] хотоос зүүн өмнө тийш 10 км-ийн зайтай одоогийн [[БүгдСлавков Найрамдаху Чех улсБрна|Аустерлицын]]ын нутагойролцоо дэвсгэрболжээ. дээр явагджээ.Энэхүү тулалдаан тактикийн сонгодог жишээ болсонгэгддэг.
{{Campaingbox Гуравдугаар эвсэл}}
 
Тулалдааны үр дүнд 1805 оны 12 сарын 26-нд Австри, Франц улсууд [[Прессбургийн гэрээ]]нд гарын үсэг зурснаар Австри улс дайнаас гаран, хуучин [[Кампо Формиогийн гэрээ|Кампо Формио]],[[ Луневиллийн гэрээн]]үүд хүчин төгөлдөр болж, Австри улс Францын Герман холбоотнуудад газар нутгаасаа өгч, ялагдсан [[Хабсбургийнхан|Хабсбургуудад]] 40 сая [[франк]]ийн [[нөхөн төлбөр]] оногдуулжээ. Харин Оросууд нутаг буцахаар болсон. Аустерлиц дахь ялалт нь Франц болон Төв Европын улсуудын хооронд жийргэвч бүс болох Германы улсуудын [[Райны холбоо]] бий болжээ. 1806 онд [[Ариун Ромын эзэнт гүрэн]] мөхөж, [[II Франц (Ариун Ромын Эзэн Хаан)|Ариун Ромын эзэн хаан II Францад]] [[Австрийн I Франц]] гэх цол нь л албан ёсоор үлдсэн. Гэхдээ эдгээр амжилт нь тус тивд энхтайван байдлыг удаан хугацаанд тогтоож чадаагүй. [[Төв Европ]]т Францын нөлөө нэмэгдэж буйд дургүйцсэн [[Пруссын хаант улс|Пруссчууд]] 1806 онд [[Дөрөвдүгээр эвслийн дайн]]ыг эхлүүлсэн билээ.
Аустерлиций тулалдаан нь түүхэнд 3 хаадын тулаан нэрээр мөнхөрчээ.1805 оны 12 сарын 2 нд [[I Наполеон]]ын удирдлаган доорх [[Анхны Франын эзэнт гүрэн|Францын эзэнт гүрэн]] нь [[Царь I Александр|I Александр]] ба [[Гэгээн Ромын эзэнт хаан II Франкис|II Франкис]] удирдлаган доорх [[Оросын эзэнт гүрэн|Орос]]-[[Австрийн эзэнт гүрэн|Австари]]йн хамтарсан армийг бут цохисноор [[Гуравдугаар эвсэл]]ийг төгсгөхөд хүргэсэн юм.Тулалдаан нь [[Аустерлиц]] [[Морови]]гаас 10 км-ийн зайтай одоогийн [[Бүгд Найрамдах Чех улс]]ын нутаг дэвсгэр дээр явагджээ.Энэхүү тулалдаан тактикийн сонгодог жишээ болсон.
 
1805 оны 12 сарын 26нд Австари [[Прессбургийн Энхийн гэрээн]]д гарын үсэг зурж,дайнаас гарж,хөрш [[Прусс]]т цэргийн хориг тавьхаар амлажээ.Харин Оросууд гэрлүүгээ буцхаар тохиролцоон хүрчээ..Аустерлицийн тулалдаанд ялсанаар [[Рейны Холбоог]] үүсгэхэд саад хийх зүйлгүй болж,Франц төв Европт нэр нөлөөгөө тогтоож эхэлжээ.1806 онд [[Гэгээн Ромын эзэнт гүрэн]] энхийн гэрээнд гарын үсэг зурж,[[Гэгээн Ромын эзэнт хаан II Франкис|II Франкис]] [[Франкис I Австари]] болжээ.Эдгээр гэрээнүүд нь тийм ч удаан дагаж мөрдөгдөж чадаагүй юм.Төв Европт Франц нөлөөгөө тогтоож эхэлснээр [[Пруссын хаант улс|Прусс]]тай эрх ашгийн сонирхол нь зөрчилдөх болж,энэ нь тийм ч удалгүй [[Дөрвдүгээр эвсэл]] эхэлэхэд хүрчээ.
 
==Удиртгал==
 
Бологнад байрлаж байсан түүний армийг сүүлд [[Гранд Армии]] гэгдэх болсон.Анхандаа Гранд Армии 200000 орчим хүнтэй 7 [[корпус]]т хуваагдаж,корпус болгонд 36-40 их буутай байжээ.1 Корпус болгонд 1-2 тулалдаанд оролцож амьд үлдсэн хүн байсан бөгөөд,түүний арми асар их туршлагатай байжээ.Наполеон 22000морин цэрэг бүхий нөөцний хүч байгуулж,морин цэрэгт 2 [[Куйрассиерийн дивиз]] 4 [[Драгун]]ы дивиз,1 явган драгуны дивиз бас 1 хөнгөн морин цэргийн дивиз байгуулжээ.Энэ бүхнийг дэмжих зорулалттай 24 [[их буу]]ны анги байсан.1805 онд Гранд армийн тоо 350000-д хүрч хүн бүр нь сайн бэлтгэгдэж,авьяаслаг оффицерээр удирдуулж байжээ.
 
[[Ангилал:Гуравдугаар эвслийн дайн]]
 
{{Link FA|he}}
{{Link FA|ro}}
{{Link GA|cs}}
{{Link GA|ja}}
{{Link GA|es}}
 
[[ar:معركة أوسترليتز]]
[[an:Batalla d'Austerlitz]]
[[bg:Битка при Аустерлиц]]
[[ca:Batalla d'Austerlitz]]
[[cs:Bitva u Slavkova]]
[[da:Slaget ved Austerlitz]]
[[de:Schlacht bei Austerlitz]]
[[et:Austerlitzi lahing]]
[[el:Μάχη του Άουστερλιτς]]
[[en:Battle of Austerlitz]]
[[es:Batalla de Austerlitz]]
[[eo:Batalo ĉe Slavkov]]
[[fr:Bataille d'Austerlitz]]
[[fy:Slach by Austerlitz]]
[[ga:Cath Austerlitz]]
[[ko:아우스터리츠 전투]]
[[hr:Bitka kod Austerlitza]]
[[io:Austerlitz-batalio]]
[[id:Pertempuran Austerlitz]]
[[it:Battaglia di Austerlitz]]
[[he:קרב אוסטרליץ]]
[[ka:აუსტერლიცის ბრძოლა]]
[[la:Pugna apud Slaucoviam]]
[[lb:Schluecht vun Austerlitz]]
[[lt:Austerlico mūšis]]
[[lmo:Battalia de Austerlitz]]
[[hu:Austerlitzi csata]]
[[arz:معركة اوسترليتز]]
[[ms:Pertempuran Austerlitz]]
[[nl:Slag bij Austerlitz]]
[[ja:アウステルリッツの戦い]]
[[no:Slaget ved Austerlitz]]
[[pl:Bitwa pod Austerlitz]]
[[pt:Batalha de Austerlitz]]
[[ro:Bătălia de la Austerlitz]]
[[ru:Битва под Аустерлицем]]
[[sk:Bitka pri Slavkove]]
[[sl:Bitka pri Austerlitzu]]
[[sr:Битка код Аустерлица]]
[[sh:Bitka kod Austerlitza]]
[[fi:Austerlitzin taistelu]]
[[sv:Slaget vid Austerlitz]]
[[th:ยุทธการเอาสเทอร์ลิทซ์]]
[[tr:Austerlitz Muharebesi]]
[[uk:Битва під Аустерліцом]]
[[vi:Trận Austerlitz]]
[[zh:奥斯特里茨战役]]