"Жайнизм"-ны өөр хувилбарууд

no edit summary
'''Жайнизм''' шашин МЭӨ 550 оны үед Дорнод Энэтхэгт Буддизмын дотор хөгжиж гарсан бөгөөд Хиндуизмаас түүхэн улбаатай.
=== Жайнизм шашин ===
 
Шашин болоод филисофийн жайнизм сургаалийн үндэс нь орчлон ертөнцөөс тасарч аливаа амьд биетэд муу зүйл учруулахгүй байхыг сургадаг байна. Жайнийн лам нар самбай авч явдаг нь ус уухдаа заавал шүүж ууддаг ба санамсаргүйгээр амьд биет ууж магадгүй гэж тэр гэнэ. Мөн жижиг шүүр барьж явдаг ба урдах замаа шүүрдэж явдаг ба өчүүхэн жижиг амьтдыг гишгэхээс болгоомжилж байгаа гэнэ. Өдгөө Энэтхэг болоод дэлхий даяар 8 сая жайнийн үзэлтнүүд амьдардаг юм байна.
МЭӨ 550 оны үед Дорнод Энэтхэгт Буддизмын дотор хөгжиж гарсан бөгөөд Хиндуизмаас түүхэн улбаатай.
Шашин болоод филисофийн жайнизм сургаалийн үндэс нь орчлон ертөнцөөс тасарч аливаа амьд биетэд муу зүйл учруулахгүй байхыг сургадаг байна. Жайнийн лам нар самбай авч явдаг нь ус уухдаа заавал шүүж ууддаг ба санамсаргүйгээр амьд биет ууж магадгүй гэж тэр гэнэ. Мөн жижиг шүүр барьж явдаг ба урдах замаа шүүрдэж явдаг ба өчүүхэн жижиг амьтдыг гишгэхээс болгоомжилж байгаа гэнэ. Өдгөө Энэтхэг болоод дэлхий даяар 8 сая жайнийн үзэлтнүүд амьдардаг юм байна.
Жайнизм Хиндүгийн хойд нас, үйлийн үрийн (шийтгэл), ахимса, эс хүчирхийллийг чухалчлах үзэл санааг хүлээн зөвшөөрсөн билээ. Дагагсад нь бас даяанч амьдралаар бясалгаж байв. Үүнээс гадна, жейнизм хиндуизмаас ялгагдсан нь үүнийг бишрэн дагагч нар хорвоо ертөнц эхлэл төгсгөлгүй мөнхөд оршиж байдаг гэж итгэж байсных юм. Жейнизмд сэтгэл, биеийн уян хатан хүлээс гэж тооцогддог ба бяцхан шоргоолжийг бас оруулаад ямар ч хэлбэрт орох чадвартай, шашин хүслийг мөнхрөлийн төгсгөлгүй хүч, мэдлэгийг агуулдаг гэж номлодог. Төгсгөлгүй мэдлэг сэтгэлийг хүний хэлбэрт дахин төрөх боломж олгож, энэ нь үхэх төрөхийн хүрднээс чөлөөлөгдөх бололцоог олгоно. Дээр нь сүйтгэгч үйлийн үр (шийтгэл) сэтгэлд үйлчлэл үзүүлдэг гэж тооцогддог, харин сүйтгэгч бус үйлийн үр физик биенд нөлөөлнө. Сөрөг үйлийн үрээс чөлөөлөгдсөнөөр сэтгэл “төгс тогтнолд” буцан ирдэг бөгөөд үүнийг бас бурханлиг гэж заншсан.
Жайнүүд шашны баяр ариун гэгээн өдрүүдээр мацаг барих нь нийтлэг байв. Жайнизмд Хиндугийн адил кастын системийг эрхэмлэн, нийгмийн нэг давхрагаас нөгөө рүү шилжихийг хатуу хориглон эсэргүүцэж цаашилбал анги давхрагын харилцаа холбоог ч үгүйсгэдэг байв. Зөрчсөн хүнийг гадуурхан дээрэлхэж , гэр бүлээр нь жигшин зэвүүцэж, хамгийн бохир, заваан гэсэн аждуудыг хийлгэдэг.
Жайнизм- хүний дотоод ертөнц, оюун санааны хөгжилд маш том үүрэг гүйцэтгэдэг. Жайнүүд орчлон ертөнцийн арчилгаа тордолтыг (амьд) бурхан хариуцдаг гэдэгт итгэдэггүй. Хорвоо, ертөнц бол байгалийн хуулийр хувирч өөрчлөгддөг хэмээн үздэг байна. Жайнүүд нь амьдарч буй газраасаа (дэлхийгээс) өөр нэг хорвоо ертөнц байдаг гэдэгт итгэдэг. Жайнизм нь юмс үзэгдлийн талаар өргөн цар хүрээтэй авч үздэг байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд дэлхий дээр оршин тогтнож буй бүх юмс үзэгдлийг хүндэтгэх бөгөөд үндсэн таван гол зарчмыг баримталдаг байна. Жайнүүд гэгээрээлд хүрэх хамгийн гол зам нь ЧӨЛӨӨЛӨЛТ гэж үздэг байна. Үүнийг “МАХАВРАТИЯ” гэж нэрлэдэг. Үүний утга нь гайхамшигт сахил санваар юм.
Үүнд:
*АХИМСА (хүчирхийллийн эсрэг) - хүчирхийллийн аргыг хэрэглэхээс татгалзах учир нь хүмүүст гай зовлон дагуулахгүй гэж үздэг байна. Энэ нь сахил санваарын суурь нь болж өгдөг юм. Энэ нь дотроо санаатай ба санаатай бус гэмт хэрэг хамгийн бага хийсэн, санаатай бус гэмт хэрэг нь зарим тохиолдолд хийхээс өөр аргагүй байдалд байсан байж болно. Энэ нь ихэнхдээ бусдад хүндэтгэл үзүүлэх гэж хэлж болно.
*САТАЯ (зөв шударга байдал) – хүнд худал хэлэх нь бас нүгэлд тооцдог байсан. Хэрвээ үнэн нь хүмүүсийн зэвүүцэл, уур хилэнг авчрах аваас чимээгүй байх нь хамаагүй дээр байдаг гэж үздэг.
*АТЕЯА (хулгайн гэмт хэрэггүй) – хүний дуртайяа бэлэглээгүй юу ч байсан татгалзах хэрэгтэй гэж сургадаг ажээ. Жейнизмд хүн бүр өөрийн хийсний хирээрээ хүртдэг гэж сургадаг бөгөөд хүний юманд зөвшөөрөлгүй хүрч болохгүй. Мөн жейнизмд хүн өөрийнхөө ариун нандин хөдөлмөрөөр өөртөө баялаг бүтээх ёстой гэж үздэг. Баячуудаас болон хөрөнгөтнүүдээс эд зүйлс хулгайлах үйлдлийн ямар нэг арга байсан ч үүнд орно.
* • САТАЯ (зөв шударга байдал) – хүнд худал хэлэх нь бас нүгэлд тооцдог байсан. Хэрвээ үнэн нь хүмүүсийн зэвүүцэл, уур хилэнг авчрах аваас чимээгүй байх нь хамаагүй дээр байдаг гэж үздэг.
Хуулийн зарим нэг удирдамжийн хэсгээс:
**Ажил, хөдөлмөрийн төлөө өгч буй цалин, пүнлүү заавал шудрага аргаар олсон байх шаардлагатай
* • АТЕЯА (хулгайн гэмт хэрэггүй) – хүний дуртайяа бэлэглээгүй юу ч байсан татгалзах хэрэгтэй гэж сургадаг ажээ. Жейнизмд хүн бүр өөрийн хийсний хирээрээ хүртдэг гэж сургадаг бөгөөд хүний юманд зөвшөөрөлгүй хүрч болохгүй. Мөн жейнизмд хүн өөрийнхөө ариун нандин хөдөлмөрөөр өөртөө баялаг бүтээх ёстой гэж үздэг. Баячуудаас болон хөрөнгөтнүүдээс эд зүйлс хулгайлах үйлдлийн ямар нэг арга байсан ч үүнд орно.
**Эзнийх нь зөвшөөрөлгүйгээр юмыг нь зөвшөөрөлгүй хэзээ ч авч болохгүй.
**Энд тэнд үлдсэн болон хэн нэгний үлдээсэн эсвэл мартаад орхисон зүйлийг авч болохгүй.
* Хуулийн зарим нэг удирдамжийн хэсгээс:
*БРАХМАЧАРЪЯ (ганц бие амьдрал) – хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр мэдрэхүйгээ удирдах. Үүний гол зорилго нь өөрийнхөө хүсэл сонирхлыг ялан дийлэх бөгөөд хүлцэнгүй хүлээцтэй байх явдал юм. Энэ сургаальд даган мөрдөгчид нь эхнэр эсвэл нөхрөөсөө өөр хүнтэй харилцаанд орж болохгүй гэж сургадаг.
*АПАРИПРАХА (хөрөнгө мөнгөгүй) хүмүүсээс хувийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн шуналыг арилгах сургааль юм. Амьдрал дээр бүх зүйл яг нэгэн хэвийн үргэлжилдэггүй, байнга хувьсан хувирч өөрчлөгддөж байдаг. Өнөөдөр хэн нэгэнд байсан эд хөрөнгө, ирээдүйд өөр хэн нэгний гарт орж болдог. Итгэгч нар нь өөрсдөдөө сайхан амьдралын урам хайрладаг байна.
* o Ажил, хөдөлмөрийн төлөө өгч буй цалин, пүнлүү заавал шудрага аргаар олсон байх шаардлагатай
* o Эзнийх нь зөвшөөрөлгүйгээр юмыг нь зөвшөөрөлгүй хэзээ ч авч болохгүй.
* o Энд тэнд үлдсэн болон хэн нэгний үлдээсэн эсвэл мартаад орхисон зүйлийг авч болохгүй.
* • БРАХМАЧАРЪЯ (ганц бие амьдрал) – хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр мэдрэхүйгээ удирдах. Үүний гол зорилго нь өөрийнхөө хүсэл сонирхлыг ялан дийлэх бөгөөд хүлцэнгүй хүлээцтэй байх явдал юм. Энэ сургаальд даган мөрдөгчид нь эхнэр эсвэл нөхрөөсөө өөр хүнтэй харилцаанд орж болохгүй гэж сургадаг.
* • АПАРИПРАХА (хөрөнгө мөнгөгүй) хүмүүсээс хувийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн шуналыг арилгах сургааль юм. Амьдрал дээр бүх зүйл яг нэгэн хэвийн үргэлжилдэггүй, байнга хувьсан хувирч өөрчлөгддөж байдаг. Өнөөдөр хэн нэгэнд байсан эд хөрөнгө, ирээдүйд өөр хэн нэгний гарт орж болдог. Итгэгч нар нь өөрсдөдөө сайхан амьдралын урам хайрладаг байна.
Жейнүүд гариг ертөнц ба байгалийн хууль нь төгсгөлгүйгээр мөнхөд урт удаан үргэлжилдэг гэж үздэг байна. Жейнизм нь бие хүн болгон өөр өөрийн гэсэн авъяас билиг, ур ухаан, сүр хүч, чадалтай байдаг гэж сургадаг.
*Амьтай бүхэн сүнстэй байдаг
*Сүнс болгон үхэшгүй мөнхийн байдлаараа бурхантай холбоотой
*Тиймээс хувь хүн бүр бусдад саад тотгор учруулж болохгүй бөгөөд энэ ертөнц дээр амьдарч буй бүхий л зүйлд эелдэг сайхан хандах ёстой
*Сүнснүүд өөр өөрсдийнхөө амьдралыг бий болгодог байна.
*Сүнс кармагаас чөлөөлөгдөх үед чөлөөтэй, тэнгэр огторгуйн сүнс болон хувирдаг
 
Жайнизм шашин – МЭӨ 550 оны үед Дорнод Энэтхэгт Буддизмын дотор хөгжиж гарсан бөгөөд Хиндуизмаас түүхэн улбаатай.
Жайнизм Хиндүгийн хойд нас, үйлийн үрийн (шийтгэл), ахимса, эс хүчирхийллийг чухалчлах үзэл санааг хүлээн зөвшөөрсөн билээ. Дагагсад нь бас даяанч амьдралаар бясалгаж байв. Үүнээс гадна, жейнизм хиндуизмаас ялгагдсан нь үүнийг бишрэн дагагч нар хорвоо ертөнц эхлэл төгсгөлгүй мөнхөд оршиж байдаг гэж итгэж байсных юм. Жейнизмд сэтгэл, биеийн уян хатан хүлээс гэж тооцогддог ба бяцхан шоргоолжийг бас оруулаад ямар ч хэлбэрт орох чадвартай, шашин хүслийг мөнхрөлийн төгсгөлгүй хүч, мэдлэгийг агуулдаг гэж номлодог. Төгсгөлгүй мэдлэг сэтгэлийг хүний хэлбэрт дахин төрөх боломж олгож, энэ нь үхэх төрөхийн хүрднээс чөлөөлөгдөх бололцоог олгоно. Дээр нь сүйтгэгч үйлийн үр (шийтгэл) сэтгэлд үйлчлэл үзүүлдэг гэж тооцогддог, харин сүйтгэгч бус үйлийн үр физик биенд нөлөөлнө. Сөрөг үйлийн үрээс чөлөөлөгдсөнөөр сэтгэл “төгс тогтнолд” буцан ирдэг бөгөөд үүнийг бас бурханлиг гэж заншсан.
Жайнүүд шашны баяр ариун гэгээн өдрүүдээр мацаг барих нь нийтлэг байв. Жайнизмд Хиндугийн адил кастын системийг эрхэмлэн, нийгмийн нэг давхрагаас нөгөө рүү шилжихийг хатуу хориглон эсэргүүцэж цаашилбал анги давхрагын харилцаа холбоог ч үгүйсгэдэг байв. Зөрчсөн хүнийг гадуурхан дээрэлхэж , гэр бүлээр нь жигшин зэвүүцэж, хамгийн бохир, заваан гэсэн аждуудыг хийлгэдэг.
Жайнизм- хүний дотоод ертөнц, оюун санааны хөгжилд маш том үүрэг гүйцэтгэдэг. Жайнүүд орчлон ертөнцийн арчилгаа тордолтыг (амьд) бурхан хариуцдаг гэдэгт итгэдэггүй. Хорвоо, ертөнц бол байгалийн хуулийр хувирч өөрчлөгддөг хэмээн үздэг байна. Жайнүүд нь амьдарч буй газраасаа (дэлхийгээс) өөр нэг хорвоо ертөнц байдаг гэдэгт итгэдэг. Жайнизм нь юмс үзэгдлийн талаар өргөн цар хүрээтэй авч үздэг байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд дэлхий дээр оршин тогтнож буй бүх юмс үзэгдлийг хүндэтгэх бөгөөд үндсэн таван гол зарчмыг баримталдаг байна. Жайнүүд гэгээрээлд хүрэх хамгийн гол зам нь ЧӨЛӨӨЛӨЛТ гэж үздэг байна. Үүнийг “МАХАВРАТИЯ” гэж нэрлэдэг. Үүний утга нь гайхамшигт сахил санваар юм.
Үүнд:
* • АХИМСА (хүчирхийллийн эсрэг) - хүчирхийллийн аргыг хэрэглэхээс татгалзах учир нь хүмүүст гай зовлон дагуулахгүй гэж үздэг байна. Энэ нь сахил санваарын суурь нь болж өгдөг юм. Энэ нь дотроо санаатай ба санаатай бус гэмт хэрэг хамгийн бага хийсэн, санаатай бус гэмт хэрэг нь зарим тохиолдолд хийхээс өөр аргагүй байдалд байсан байж болно. Энэ нь ихэнхдээ бусдад хүндэтгэл үзүүлэх гэж хэлж болно.
* • САТАЯ (зөв шударга байдал) – хүнд худал хэлэх нь бас нүгэлд тооцдог байсан. Хэрвээ үнэн нь хүмүүсийн зэвүүцэл, уур хилэнг авчрах аваас чимээгүй байх нь хамаагүй дээр байдаг гэж үздэг.
* • АТЕЯА (хулгайн гэмт хэрэггүй) – хүний дуртайяа бэлэглээгүй юу ч байсан татгалзах хэрэгтэй гэж сургадаг ажээ. Жейнизмд хүн бүр өөрийн хийсний хирээрээ хүртдэг гэж сургадаг бөгөөд хүний юманд зөвшөөрөлгүй хүрч болохгүй. Мөн жейнизмд хүн өөрийнхөө ариун нандин хөдөлмөрөөр өөртөө баялаг бүтээх ёстой гэж үздэг. Баячуудаас болон хөрөнгөтнүүдээс эд зүйлс хулгайлах үйлдлийн ямар нэг арга байсан ч үүнд орно.
* Хуулийн зарим нэг удирдамжийн хэсгээс:
* o Ажил, хөдөлмөрийн төлөө өгч буй цалин, пүнлүү заавал шудрага аргаар олсон байх шаардлагатай
* o Эзнийх нь зөвшөөрөлгүйгээр юмыг нь зөвшөөрөлгүй хэзээ ч авч болохгүй.
* o Энд тэнд үлдсэн болон хэн нэгний үлдээсэн эсвэл мартаад орхисон зүйлийг авч болохгүй.
* • БРАХМАЧАРЪЯ (ганц бие амьдрал) – хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр мэдрэхүйгээ удирдах. Үүний гол зорилго нь өөрийнхөө хүсэл сонирхлыг ялан дийлэх бөгөөд хүлцэнгүй хүлээцтэй байх явдал юм. Энэ сургаальд даган мөрдөгчид нь эхнэр эсвэл нөхрөөсөө өөр хүнтэй харилцаанд орж болохгүй гэж сургадаг.
* • АПАРИПРАХА (хөрөнгө мөнгөгүй) хүмүүсээс хувийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн шуналыг арилгах сургааль юм. Амьдрал дээр бүх зүйл яг нэгэн хэвийн үргэлжилдэггүй, байнга хувьсан хувирч өөрчлөгддөж байдаг. Өнөөдөр хэн нэгэнд байсан эд хөрөнгө, ирээдүйд өөр хэн нэгний гарт орж болдог. Итгэгч нар нь өөрсдөдөө сайхан амьдралын урам хайрладаг байна.
* Жейнүүд гариг ертөнц ба байгалийн хууль нь төгсгөлгүйгээр мөнхөд урт удаан үргэлжилдэг гэж үздэг байна. Жейнизм нь бие хүн болгон өөр өөрийн гэсэн авъяас билиг, ур ухаан, сүр хүч, чадалтай байдаг гэж сургадаг.
* • Амьтай бүхэн сүнстэй байдаг
* • Сүнс болгон үхэшгүй мөнхийн байдлаараа бурхантай холбоотой
* • Тиймээс хувь хүн бүр бусдад саад тотгор учруулж болохгүй бөгөөд энэ ертөнц дээр амьдарч буй бүхий л зүйлд эелдэг сайхан хандах ёстой
* • Сүнснүүд өөр өөрсдийнхөө амьдралыг бий болгодог байна.
* • Сүнс кармагаас чөлөөлөгдөх үед чөлөөтэй, тэнгэр огторгуйн сүнс болон хувирдаг
 
Жайнизм шашин – МЭӨ 550 оны үед Дорнод Энэтхэгт Буддизмын дотор хөгжиж гарсан бөгөөд Хиндуизмаас түүхэн улбаатай.
Жайнизм Хиндүгийн хойд нас, үйлийн үрийн (шийтгэл), ахимса, эс хүчирхийллийг чухалчлах үзэл санааг хүлээн зөвшөөрсөн билээ. Дагагсад нь бас даяанч амьдралаар бясалгаж байв. Үүнээс гадна, жейнизм хиндуизмаас ялгагдсан нь үүнийг бишрэн дагагч нар хорвоо ертөнц эхлэл төгсгөлгүй мөнхөд оршиж байдаг гэж итгэж байсных юм. Жейнизмд сэтгэл, биеийн уян хатан хүлээс гэж тооцогддог ба бяцхан шоргоолжийг бас оруулаад ямар ч хэлбэрт орох чадвартай, шашин хүслийг мөнхрөлийн төгсгөлгүй хүч, мэдлэгийг агуулдаг гэж номлодог. Төгсгөлгүй мэдлэг сэтгэлийг хүний хэлбэрт дахин төрөх боломж олгож, энэ нь үхэх төрөхийн хүрднээс чөлөөлөгдөх бололцоог олгоно. Дээр нь сүйтгэгч үйлийн үр (шийтгэл) сэтгэлд үйлчлэл үзүүлдэг гэж тооцогддог, харин сүйтгэгч бус үйлийн үр физик биенд нөлөөлнө. Сөрөг үйлийн үрээс чөлөөлөгдсөнөөр сэтгэл “төгс тогтнолд” буцан ирдэг бөгөөд үүнийг бас бурханлиг гэж заншсан.
Жайнүүд шашны баяр ариун гэгээн өдрүүдээр мацаг барих нь нийтлэг байв. Жайнизмд Хиндугийн адил кастын системийг эрхэмлэн, нийгмийн нэг давхрагаас нөгөө рүү шилжихийг хатуу хориглон эсэргүүцэж цаашилбал анги давхрагын харилцаа холбоог ч үгүйсгэдэг байв. Зөрчсөн хүнийг гадуурхан дээрэлхэж , гэр бүлээр нь жигшин зэвүүцэж, хамгийн бохир, заваан гэсэн аждуудыг хийлгэдэг.
Жайнизм- хүний дотоод ертөнц, оюун санааны хөгжилд маш том үүрэг гүйцэтгэдэг. Жайнүүд орчлон ертөнцийн арчилгаа тордолтыг (амьд) бурхан хариуцдаг гэдэгт итгэдэггүй. Хорвоо, ертөнц бол байгалийн хуулийр хувирч өөрчлөгддөг хэмээн үздэг байна. Жайнүүд нь амьдарч буй газраасаа (дэлхийгээс) өөр нэг хорвоо ертөнц байдаг гэдэгт итгэдэг. Жайнизм нь юмс үзэгдлийн талаар өргөн цар хүрээтэй авч үздэг байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд дэлхий дээр оршин тогтнож буй бүх юмс үзэгдлийг хүндэтгэх бөгөөд үндсэн таван гол зарчмыг баримталдаг байна. Жайнүүд гэгээрээлд хүрэх хамгийн гол зам нь ЧӨЛӨӨЛӨЛТ гэж үздэг байна. Үүнийг “МАХАВРАТИЯ” гэж нэрлэдэг. Үүний утга нь гайхамшигт сахил санваар юм.
Үүнд:
* • АХИМСА (хүчирхийллийн эсрэг) - хүчирхийллийн аргыг хэрэглэхээс татгалзах учир нь хүмүүст гай зовлон дагуулахгүй гэж үздэг байна. Энэ нь сахил санваарын суурь нь болж өгдөг юм. Энэ нь дотроо санаатай ба санаатай бус гэмт хэрэг хамгийн бага хийсэн, санаатай бус гэмт хэрэг нь зарим тохиолдолд хийхээс өөр аргагүй байдалд байсан байж болно. Энэ нь ихэнхдээ бусдад хүндэтгэл үзүүлэх гэж хэлж болно.
* • САТАЯ (зөв шударга байдал) – хүнд худал хэлэх нь бас нүгэлд тооцдог байсан. Хэрвээ үнэн нь хүмүүсийн зэвүүцэл, уур хилэнг авчрах аваас чимээгүй байх нь хамаагүй дээр байдаг гэж үздэг.
* • АТЕЯА (хулгайн гэмт хэрэггүй) – хүний дуртайяа бэлэглээгүй юу ч байсан татгалзах хэрэгтэй гэж сургадаг ажээ. Жейнизмд хүн бүр өөрийн хийсний хирээрээ хүртдэг гэж сургадаг бөгөөд хүний юманд зөвшөөрөлгүй хүрч болохгүй. Мөн жейнизмд хүн өөрийнхөө ариун нандин хөдөлмөрөөр өөртөө баялаг бүтээх ёстой гэж үздэг. Баячуудаас болон хөрөнгөтнүүдээс эд зүйлс хулгайлах үйлдлийн ямар нэг арга байсан ч үүнд орно.
Хуулийн зарим нэг удирдамжийн хэсгээс:
* o Ажил, хөдөлмөрийн төлөө өгч буй цалин, пүнлүү заавал шудрага аргаар олсон байх шаардлагатай
* o Эзнийх нь зөвшөөрөлгүйгээр юмыг нь зөвшөөрөлгүй хэзээ ч авч болохгүй.
* o Энд тэнд үлдсэн болон хэн нэгний үлдээсэн эсвэл мартаад орхисон зүйлийг авч болохгүй.
* • БРАХМАЧАРЪЯ (ганц бие амьдрал) – хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр мэдрэхүйгээ удирдах. Үүний гол зорилго нь өөрийнхөө хүсэл сонирхлыг ялан дийлэх бөгөөд хүлцэнгүй хүлээцтэй байх явдал юм. Энэ сургаальд даган мөрдөгчид нь эхнэр эсвэл нөхрөөсөө өөр хүнтэй харилцаанд орж болохгүй гэж сургадаг.
* • АПАРИПРАХА (хөрөнгө мөнгөгүй) хүмүүсээс хувийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн шуналыг арилгах сургааль юм. Амьдрал дээр бүх зүйл яг нэгэн хэвийн үргэлжилдэггүй, байнга хувьсан хувирч өөрчлөгддөж байдаг. Өнөөдөр хэн нэгэнд байсан эд хөрөнгө, ирээдүйд өөр хэн нэгний гарт орж болдог. Итгэгч нар нь өөрсдөдөө сайхан амьдралын урам хайрладаг байна.
* Жейнүүд гариг ертөнц ба байгалийн хууль нь төгсгөлгүйгээр мөнхөд урт удаан үргэлжилдэг гэж үздэг байна. Жейнизм нь бие хүн болгон өөр өөрийн гэсэн авъяас билиг, ур ухаан, сүр хүч, чадалтай байдаг гэж сургадаг.
* Амьтай бүхэн сүнстэй байдаг
* Сүнс болгон үхэшгүй мөнхийн байдлаараа бурхантай холбоотой
* Тиймээс хувь хүн бүр бусдад саад тотгор учруулж болохгүй бөгөөд энэ ертөнц дээр амьдарч буй бүхий л зүйлд эелдэг сайхан хандах ёстой
* Сүнснүүд өөр өөрсдийнхөө амьдралыг бий болгодог байна.
* Сүнс кармагаас чөлөөлөгдөх үед чөлөөтэй, тэнгэр огторгуйн сүнс болон хувирдаг
Жайнизм шашин – МЭӨ 550 оны үед Дорнод Энэтхэгт Буддизмын дотор хөгжиж гарсан бөгөөд Хиндуизмаас түүхэн улбаатай.
Жайнизм Хиндүгийн хойд нас, үйлийн үрийн (шийтгэл), ахимса, эс хүчирхийллийг чухалчлах үзэл санааг хүлээн зөвшөөрсөн билээ. Дагагсад нь бас даяанч амьдралаар бясалгаж байв. Үүнээс гадна, жейнизм хиндуизмаас ялгагдсан нь үүнийг бишрэн дагагч нар хорвоо ертөнц эхлэл төгсгөлгүй мөнхөд оршиж байдаг гэж итгэж байсных юм. Жейнизмд сэтгэл, биеийн уян хатан хүлээс гэж тооцогддог ба бяцхан шоргоолжийг бас оруулаад ямар ч хэлбэрт орох чадвартай, шашин хүслийг мөнхрөлийн төгсгөлгүй хүч, мэдлэгийг агуулдаг гэж номлодог. Төгсгөлгүй мэдлэг сэтгэлийг хүний хэлбэрт дахин төрөх боломж олгож, энэ нь үхэх төрөхийн хүрднээс чөлөөлөгдөх бололцоог олгоно. Дээр нь сүйтгэгч үйлийн үр (шийтгэл) сэтгэлд үйлчлэл үзүүлдэг гэж тооцогддог, харин сүйтгэгч бус үйлийн үр физик биенд нөлөөлнө. Сөрөг үйлийн үрээс чөлөөлөгдсөнөөр сэтгэл “төгс тогтнолд” буцан ирдэг бөгөөд үүнийг бас бурханлиг гэж заншсан.
Жайнүүд шашны баяр ариун гэгээн өдрүүдээр мацаг барих нь нийтлэг байв. Жайнизмд Хиндугийн адил кастын системийг эрхэмлэн, нийгмийн нэг давхрагаас нөгөө рүү шилжихийг хатуу хориглон эсэргүүцэж цаашилбал анги давхрагын харилцаа холбоог ч үгүйсгэдэг байв. Зөрчсөн хүнийг гадуурхан дээрэлхэж , гэр бүлээр нь жигшин зэвүүцэж, хамгийн бохир, заваан гэсэн аждуудыг хийлгэдэг.
Жайнизм- хүний дотоод ертөнц, оюун санааны хөгжилд маш том үүрэг гүйцэтгэдэг. Жайнүүд орчлон ертөнцийн арчилгаа тордолтыг (амьд) бурхан хариуцдаг гэдэгт итгэдэггүй. Хорвоо, ертөнц бол байгалийн хуулийр хувирч өөрчлөгддөг хэмээн үздэг байна. Жайнүүд нь амьдарч буй газраасаа (дэлхийгээс) өөр нэг хорвоо ертөнц байдаг гэдэгт итгэдэг. Жайнизм нь юмс үзэгдлийн талаар өргөн цар хүрээтэй авч үздэг байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд дэлхий дээр оршин тогтнож буй бүх юмс үзэгдлийг хүндэтгэх бөгөөд үндсэн таван гол зарчмыг баримталдаг байна. Жайнүүд гэгээрээлд хүрэх хамгийн гол зам нь ЧӨЛӨӨЛӨЛТ гэж үздэг байна. Үүнийг “МАХАВРАТИЯ” гэж нэрлэдэг. Үүний утга нь гайхамшигт сахил санваар юм.
Үүнд:
* • АХИМСА (хүчирхийллийн эсрэг) - хүчирхийллийн аргыг хэрэглэхээс татгалзах учир нь хүмүүст гай зовлон дагуулахгүй гэж үздэг байна. Энэ нь сахил санваарын суурь нь болж өгдөг юм. Энэ нь дотроо санаатай ба санаатай бус гэмт хэрэг хамгийн бага хийсэн, санаатай бус гэмт хэрэг нь зарим тохиолдолд хийхээс өөр аргагүй байдалд байсан байж болно. Энэ нь ихэнхдээ бусдад хүндэтгэл үзүүлэх гэж хэлж болно.
* • САТАЯ (зөв шударга байдал) – хүнд худал хэлэх нь бас нүгэлд тооцдог байсан. Хэрвээ үнэн нь хүмүүсийн зэвүүцэл, уур хилэнг авчрах аваас чимээгүй байх нь хамаагүй дээр байдаг гэж үздэг.
* • АТЕЯА (хулгайн гэмт хэрэггүй) – хүний дуртайяа бэлэглээгүй юу ч байсан татгалзах хэрэгтэй гэж сургадаг ажээ. Жейнизмд хүн бүр өөрийн хийсний хирээрээ хүртдэг гэж сургадаг бөгөөд хүний юманд зөвшөөрөлгүй хүрч болохгүй. Мөн жейнизмд хүн өөрийнхөө ариун нандин хөдөлмөрөөр өөртөө баялаг бүтээх ёстой гэж үздэг. Баячуудаас болон хөрөнгөтнүүдээс эд зүйлс хулгайлах үйлдлийн ямар нэг арга байсан ч үүнд орно.
* Хуулийн зарим нэг удирдамжийн хэсгээс:
* o Ажил, хөдөлмөрийн төлөө өгч буй цалин, пүнлүү заавал шудрага аргаар олсон байх шаардлагатай
* o Эзнийх нь зөвшөөрөлгүйгээр юмыг нь зөвшөөрөлгүй хэзээ ч авч болохгүй.
* o Энд тэнд үлдсэн болон хэн нэгний үлдээсэн эсвэл мартаад орхисон зүйлийг авч болохгүй.
* БРАХМАЧАРЪЯ (ганц бие амьдрал) – хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр мэдрэхүйгээ удирдах. Үүний гол зорилго нь өөрийнхөө хүсэл сонирхлыг ялан дийлэх бөгөөд хүлцэнгүй хүлээцтэй байх явдал юм. Энэ сургаальд даган мөрдөгчид нь эхнэр эсвэл нөхрөөсөө өөр хүнтэй харилцаанд орж болохгүй гэж сургадаг.
* АПАРИПРАХА (хөрөнгө мөнгөгүй) хүмүүсээс хувийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн шуналыг арилгах сургааль юм. Амьдрал дээр бүх зүйл яг нэгэн хэвийн үргэлжилдэггүй, байнга хувьсан хувирч өөрчлөгддөж байдаг. Өнөөдөр хэн нэгэнд байсан эд хөрөнгө, ирээдүйд өөр хэн нэгний гарт орж болдог. Итгэгч нар нь өөрсдөдөө сайхан амьдралын урам хайрладаг байна.
* Жейнүүд гариг ертөнц ба байгалийн хууль нь төгсгөлгүйгээр мөнхөд урт удаан үргэлжилдэг гэж үздэг байна. Жейнизм нь бие хүн болгон өөр өөрийн гэсэн авъяас билиг, ур ухаан, сүр хүч, чадалтай байдаг гэж сургадаг.
* Амьтай бүхэн сүнстэй байдаг
* Сүнс болгон үхэшгүй мөнхийн байдлаараа бурхантай холбоотой
* Тиймээс хувь хүн бүр бусдад саад тотгор учруулж болохгүй бөгөөд энэ ертөнц дээр амьдарч буй бүхий л зүйлд эелдэг сайхан хандах ёстой
* Сүнснүүд өөр өөрсдийнхөө амьдралыг бий болгодог байна.
* Сүнс кармагаас чөлөөлөгдөх үед чөлөөтэй, тэнгэр огторгуйн сүнс болон хувирдаг
Ихэнх Жайнүүд онцгой үед эмчилгээний өлсгөлөнгөө хийдэг байна. Жишээ нь: Жилд гурван удаа тохиодог Парва /Парюшана/ гэдэг баяраар мөн ариун өдрүүр гэгдэх сар бүрийн найман, арван лөрөвний өдрүүдэд энэхүү үйлээ хйидэг. Парюшана бол борооны улирлын хамгийн нэр алдартай баяр ёслол юм. Ихэнх хүмүүс Парюшанагын үеэр эмчилгээний өлсгөлөнгөө хийдэг.Яагаад гэвэл тэр үед Раху ба Кетү гэсэн хоёр гариг өмнөхөөсөө харьцангуй тайван болж хүмүүсд гэмээ цайруулах, гэмээ ухаарах зэрэгт тусалдаг гэж боддог. Эмчилгээний өлсгөлөн нь Жайнүүдийг биеэ удирдах, өөрийгөө хянах үйлд дэмжлжг үзүүлдэг юм. Энэхүү шүтлэгийн зан үйл нь хүнийг үхэх хүртэл ариун өлсгөлөнгийн үйл хийлгэдэг ба үүнийг салекана гэдэг. Иннгэснээр хүн нас нөгчихдөө ямар нэг муу шуналгүй, сүр хүч сайхан зан чанартай болох ба сөрөг муу үйлдэлүүдээ орхин хаях юм. Хэрвээ хэн нэгэн удахгүй үхэхээ мэдсэн бол бүх үйлээ гүйцээгээд ууж идэхээ бүрэн завсарладаг байна. Ингэж насан өөд болохыг Сантара /Самаади/ гэнэ. Ражастанд нэгэн хуульч Ражастаны дээд шүүхэд сантара бол хууль бус хэмээн зарла гэж өргдөл гаргасан байна. Гэвч Жайнүүд хүн энэ дэлхийд хйих зүйлээ дуусгаад одоо орхих цаг нь болж байна гэдэг нь Сантарагын шударга зан үйл гэдэгт итгэсэн хэвээр байлаа.
Эмчилгээний өлсгөлөнг хэрхэн үйлдэх талаар
* Найведиа Пужа /Чихэр, сахар хэмээх/
Энэхүү залбиралд түүнийг даган мөрдөгч нь ижил дасал болсон муу үйлээ багасгахыг хичээдэг.
 
[[Ангилал:Жайнизм| ]]
 
{{Link FA|ro}}
 
[[af:Djainisme]]
[[als:Jainismus]]
[[ar:جاينية]]
[[an:Chainismo]]
[[frp:J·ayinismo]]
[[as:জৈনধৰ্ম]]
[[ast:Xainismu]]
[[az:Caynizm]]
[[bn:জৈন ধর্ম]]
[[be:Джайнізм]]
[[be-x-old:Джайнізм]]
[[bg:Джайнизъм]]
[[bo:གཅེར་​བུ་​བའི་​ཆོས་​ལུགས།]]
[[bs:Jainizam]]
[[ca:Jainisme]]
[[cs:Džinismus]]
[[cy:Jainiaeth]]
[[da:Jainisme]]
[[de:Jainismus]]
[[dv:ޖައިނިޒަމް]]
[[et:Džainism]]
[[el:Τζαϊνισμός]]
[[en:Jainism]]
[[es:Jainismo]]
[[eo:Ĝajnismo]]
[[eu:Jainismo]]
[[fa:جین (دین)]]
[[hif:Jainism]]
[[fr:Jaïnisme]]
[[fy:Jaïnisme]]
[[fur:Jainisim]]
[[gl:Xainismo]]
[[gu:જૈન ધર્મ]]
[[ko:자이나교]]
[[hy:Ջայնիզմ]]
[[hi:जैन धर्म]]
[[hr:Džainizam]]
[[id:Jainisme]]
[[is:Jaínismi]]
[[it:Giainismo]]
[[he:ג'ייניזם]]
[[jv:Jainisme]]
[[kn:ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
[[ka:ჯაინიზმი]]
[[kk:Джайнизм]]
[[sw:Ujain]]
[[la:Iainismus]]
[[lv:Džainisms]]
[[lb:Jainismus]]
[[lt:Džainizmas]]
[[jbo:lijdrdjaina]]
[[lmo:Jainism]]
[[hu:Dzsainizmus]]
[[mk:Џаинизам]]
[[ml:ജൈനമതം]]
[[mr:जैन धर्म]]
[[arz:جاينيه]]
[[ms:Jainisme]]
[[mwl:Jainismo]]
[[my:ဂျိန်းဘာသာ]]
[[nl:Jaïnisme]]
[[ne:जैन धर्म]]
[[new:जैन धर्म]]
[[ja:ジャイナ教]]
[[pih:Jainism]]
[[no:Jainisme]]
[[nn:Djainismen]]
[[oc:Jaïnisme]]
[[pnb:جین مت]]
[[ps:جاينيزم]]
[[nds:Dschainismus]]
[[pl:Dźinizm]]
[[pt:Jainismo]]
[[ro:Jainism]]
[[rue:Джайнізм]]
[[ru:Джайнизм]]
[[sah:Дьайнизм]]
[[sa:जैनधर्म:]]
[[sco:Jainism]]
[[simple:Jainism]]
[[sk:Džinizmus]]
[[sl:Džainizem]]
[[sr:Ђаинизам]]
[[sh:Džainizam]]
[[fi:Jainalaisuus]]
[[sv:Jainism]]
[[tl:Hainismo]]
[[ta:சமணம்]]
[[te:జైన మతము]]
[[th:ศาสนาเชน]]
[[tr:Jainizm]]
[[uk:Джайнізм]]
[[ur:جین مت]]
[[vi:Đạo Jaina]]
[[fiu-vro:Džainism]]
[[war:Jainismo]]
[[bat-smg:Džainėzmos]]
[[zh:耆那教]]